Alimlər uzun və sağlam həyatın sirrini aşkar ediblər. Bu, bahalı prosedurlarda deyil, sadə gündəlik hərəkətlərdədir.
Azpost.info-nun məlumatına görə, bu gün gəncliyi uzatmağın yollarını tapmağa yönəlmiş böyük bir sənaye mövcuddur, lakin tədqiqatlar göstərir ki, uzun ömrün sirri çox vaxt sadə gündəlik vərdişlərdə olur.
Bu barədə Science Alert jurnalı məlumat verir.
Xronoloji yaş – yaşanmış illərin sayı ilə bədənin hüceyrə səviyyəsində vəziyyətini əks etdirən bioloji yaş arasında fərq qoymaq vacibdir. Bioloji yaş ən çox insanın ömrünü və sağlamlığını müəyyən edir.
1. İdman qocalma əleyhinə profilaktika kimi
Mütəmadi fiziki fəaliyyət vaxtından əvvəl ölüm riskini azaldır və qocalma prosesini yavaşlatmağa kömək edir. Tədqiqatlar göstərir ki, başlamaq üçün heç vaxt gec deyil. Hətta həftədə üç dəfə bir saatlıq səkkiz həftəlik idman proqramı da əvvəllər oturaq həyat tərzi sürən insanlarda bioloji yaşı iki il azalda bilər.
Həftədə 3-4 dəfə güc məşqləri və kardio məşqlərinin (hətta 23 dəqiqəyə qədər qısa məşqlər) kombinasiyası qocalma prosesini ləngidir. Bu, genləri “açıb-bağlayan” bir mexanizm olan DNT metilasiyası ilə əlaqədardır. Yaşla müəyyən genlər “sönməyə” başlayır, qırışlara və saçların ağarmasına səbəb olur və fiziki fəaliyyət bu prosesi yavaşlatır.
2. Gəncliyi qoruyan qidalanma
Sağlam qidalanma xüsusən də xroniki xəstəlikləri və ya artıq çəkisi olan insanlarda bioloji yaşı azaltmağa kömək edir. Təxminən 2700 qadın üzərində aparılan bir araşdırma, 6-12 ay ərzində balanslı bir pəhrizə keçməyin qocalma prosesini orta hesabla 2,4 il yavaşlatdığını göstərib.
Qida meyvələrə, tərəvəzlərə, tam taxıllara, paxlalılara, qoz-fındıqlara, balıqlara, yağsız zülallara və sağlam yağlara əsaslanır. Eyni zamanda, qırmızı ət, doymuş yağlar, şəkər və duz məhdudlaşdırılmalıdır. Bu yanaşma bədəni antioksidanlar və iltihab əleyhinə birləşmələrlə təmin edir, hüceyrələrin bərpasını dəstəkləyir.
3. Yuxu əsas amil kimi
Keyfiyyətli yuxu sağlam yaşlanmanın ən vacib göstəricilərindən biridir. Yuxu zamanı bədən DNT-ni bərpa edir, hormonları normallaşdırır, iltihabı azaldır və hüceyrə tullantılarını təmizləyir.
Beş saatdan az yatan insanlarda diabet, ürək-damar xəstəlikləri, xərçəng və demans riski artır. Böyük Britaniyada təxminən 200.000 nəfərin iştirak etdiyi böyük bir araşdırma, gecə növbəsində işləyənlərin bioloji yaşının normal saatlarda işləyənlərdən təxminən bir il daha yüksək olduğunu müəyyən etdi.
4. Pis vərdişlərdən imtina
Veypinq də daxil olmaqla siqaret çəkmək və alkoqol qocalmanı sürətləndirir. Siqaret çəkmək ağciyərlərin yaşını 4,3 il, tənəffüs yolları hüceyrələrinin yaşını isə təxminən beş il artırır. Hətta kiçik dozalarda belə alkoqol bioloji qocalmanı sürətləndirir və təsiri artan istehlakla artır. Bu vərdişlər DNT-yə zərər verir, iltihabı artırır və hüceyrələri həddindən artıq yükləyir, orqanların daha tez aşınmasına səbəb olur.
5. Stressin idarə olunması
Stressin idarə olunması birbaşa qocalmanı yavaşlatmaqla bağlıdır. Tədqiqatlar göstərir ki, həftədə 40 saatdan çox işləmək bioloji yaşı iki il artıra bilər. Stress DNT-yə zərər verir, immun sistemini pozur və hormonal reaksiyalara səbəb olur, dolayı yolla yuxu və qidalanmanı pozur və sağlam olmayan vərdişləri artırır.
Bundan əlavə, tənhalıq, iqlim şəraiti, hava çirkliliyi və ümumi yaşayış mühiti, məsələn, əlverişsiz ərazilərdə yaşamaq, yaşlanma sürətinə təsir göstərir.
