Bakıda mənzil bazarında kirayə qiymətlərinin artımı artıq pik həddə çatıb. Paytaxtda büdcəyə uyğun, normal şəraitli kirayə ev tapmaq bəzi təbəqələr, xüsusən də tələbələr, subay gənclər və gənc ailələr üçün az qala imkansız missiyaya çevrilib.
Tikinti materiallarının bahalaşması, şəhərin mərkəzindəki köhnə binaların sökülməsi və paytaxta axının artması kirayə bazarını alovlandırır. Bəs hazırda Bakıda kirayə bazarında vəziyyət necədir? Qiymətlərin süni və ya təbii şəkildə artmasına hansı amillər təsir edir?
Azpost.info mövzunun görünən və görünməyən tərəflərini araşdırıb.
Mərkəzdən kənara doğru “bahalaşma dalğası”
Əgər bir neçə il əvvəl şəhərin kənar rayonlarında (Xırdalan, Masazır, Yeni Günəşli, Hövsan) 250-300 AZN-ə normal şəraitli, təmirli mənzil tapmaq mümkün idisə, hazırda bu ərazilərdə belə minimum qiymətlər 350-450 AZN arasında dəyişir. Şəhərin mərkəzi hissələrində və metro stansiyalarına yaxın ərazilərdə introduces isə mənzərə daha acınacaqlıdır:
1 otaqlı (köhnə tikili, təbii qazı və şəraiti orta): 450 – 550 AZN
2 otaqlı (metroya yaxın, yeni tikili): 650 – 800 AZN
3 və daha çox otaqlı mənzillər: 900 AZN-dən başlayaraq ulduzlara doğru gedir.
Qiymətləri “odlayan” 4 əsas səbəb
Ekspertlərin rəyinə və bazarın təhlilinə əsasən, kirayə qiymətlərinin enməməsinin və davamlı artmasının arxasında bir neçə ciddi faktor dayanır. Əsas səbəblərdən biri söküntü işləridir. Bakının mərkəzi hissələrində (məsələn, keçmiş “Sovetski”, “Kubinka”, “Xutor” və Yasamal, Nəsimi, Xətai rayonlarının müəyyən hissələri) köhnə, bir-iki mərtəbəli evlərin sökülməsi kütləvi xarakter alıb. Evləri sökülən minlərlə ailə dövlət tərəfindən verilən kirayə kompensasiyası ilə müvəqqəti yaşamaq üçün kirayə bazarına üz tutur. Bu isə bazarda birdən-birə kəskin tələb yaradır.
Digər faktoru təhsil mövsümüdür. Bakı hələ də ölkənin yeganə böyük təhsil mərkəzi olaraq qalır. Regionlardan gələn on minlərlə tələbə yataqxana çatışmazlığı ucbatından mütləq şəkildə kirayə ev tapmaq məcburiyyətindədir. Sentyabr ayında başlayan bu ajiotajın dalğası ilboyu qorunub saxlanılır. Yeni tikilən binalarda kvadratmetrin qiymətinin yüksəlməsi, tikinti materiallarının bahalaşması birbaşa kirayəyə də təsir edir. Ev sahibi mənzili baha alıbsa, təbii olaraq onu daha yüksək qiymətə kirayə verməyə çalışır.
Alıcılıq qabiliyyətinin aşağı düşməsi və ipoteka çətinlikləri bu sırada dayanır. Bir çox gənc ailə yüksək ilkin ödəniş və sərt ipoteka şərtlərinə görə özünə ev ala bilmir. Nəticədə, onlar illərlə kirayəçi olaraq qalırlar ki, bu da bazardakı daimi tələbi yüksək saxlayır.
Maklerlərin “oyunu” və rəqəmsal platformalar
Qiymətlərin süni şəkildə artırılmasında bəzi vasitəçilərin (maklerlərin) də rolu az deyil. Onlayn elan saytlarında eyni mənzilin müxtəlif qiymətlərlə yerləşdirilməsi, saxta (“feyk”) elanlarla süni rəqabət mühitinin yaradılması və ev sahiblərinin “filan yerdə ev bu qiymətədir, sən də qaldır” deyərək manipulyasiya edilməsi qiymət artımını stimullaşdırır. Ev bazarında rəyini soruşduğumuz Fazil Quliyev Bakıda işləyir. O deyib ki, aylıq maaşı 600 manatdır: “Metroya yaxın ərazidə orta təmirli 1 otaqlı ev üçün 500 manat istəyirlər. Kommunal xərcləri də gəlsək, mənə dolanmaq üçün pul qalmır. Məcburən 3-4 nəfər yığışıb bir evdə qalmalı oluruq”.
Çıxış yolu nədir?
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, Bakıdakı bu sıxlığın və kirayə böhranının qarşısını almaq üçün regionlarda universitet filiallarının və iş yerlərinin artırılması mütləqdir. Eyni zamanda, dövlət və ya özəl sektor tərəfindən sırf “kirayə məqsədli” sosial mənzil komplekslərinin tikilməsi və tələbə yataqxanalarının genişləndirilməsi bazardakı ajiotajı xeyli yatıra bilər.
Əks halda, yaxın gələcəkdə Bakıda kirayə mənzil haqqı orta aylıq əməkhaqqını tamamilə üstələyəcək.
Samir Abdulla
