Son aylarda Yaxın Şərqin logistika və enerji mənzərəsində fundamental bir dəyişiklik diqqəti çəkir. Hindistan-Yaxın Şərq-Avropa İqtisadi Dəhlizi (IMEC) layihəsi sadəcə iddialı bir plan olmaqdan çıxaraq İran üçün əsl strateji təhlükəyə çevrilib.
Azpost.info bildirir ki, bu barədə Maariv nəşri məlumat verir.
”Sığorta siyasəti” dövrünün sonu
Onilliklərdir ki, Hörmüz boğazına nəzarət Tehran üçün siyasi təzyiq vasitəsi kimi xidmət edib. Naviqasiya azadlığını bloklamaq və ya məhdudlaşdırmaq qabiliyyəti İran hakimiyyəti üçün bir növ “hərbi qalxan” rolunu oynayıb və onlara şərtləri diktə etməyə və beynəlxalq sanksiyaların effektivliyini minimuma endirməyə imkan verib. Lakin boğazda baş verən son toqquşmalar qlobal iqtisadiyyatın alternativə ehtiyacı olduğunu qlobal səviyyədə tanımağı sürətləndirib.
İran niyə həyəcan təbili çalır?
Mənbələrə görə, Tehran rəhbərliyi üç əsas səbəbdən son dərəcə narahatdır:
Logistika inhisarının itirilməsi: IMEC Hindistan, Fars körfəzi ölkələri və Avropa arasında birbaşa quru-dəniz yolu yaradır və İran dəhlizindən asılılığı tamamilə aradan qaldırır.
Enerji suverenliyi: Layihə İsrail, Yunanıstan və Kipr arasında elektrik şəbəkələrinin inteqrasiyasını əhatə edir. Qitələr arasında bərpa olunan enerji infrastrukturunun inkişafı İran neft və qazının qlobal bazar üçün uzunmüddətli əhəmiyyətini azaldır.
Regional ittifaqın gücləndirilməsi: İsrailin IMEC layihəsinə daxil edilməsi onun iqtisadi və müdafiə mövqeyini gücləndirir. Bu, İranın təsirinə və onun regional təmsilçilərinə qarşı çıxmaq üçün birləşən ölkələrin “mülayim düşərgəsi”nin möhkəmlənməsinə kömək edir.
İsrail üçün kritik bir yol ayrıcı
Hazırkı dövr dönüş nöqtəsidir. Tehran bu güclərin İsraili qlobal ticarət axınlarından təcrid etmək üçün alternativ yollar (məsələn, Türkiyə və Suriya vasitəsilə) tətbiq etməkdə uğur qazanıb-qazanmayacağını yaxından izləyir. Qüds üçün IMEC dəhlizinə inteqrasiya iqtisadi gələcək və regional təhlükəsizlik məsələsinə çevrilir. Gecikmə və ya siyasi çevikliyin olmaması İsrailin bu geniş ittifaqdan kənarlaşdırılmasına səbəb ola bilər. Qətiyyətli hərəkətlər isə İranı dəniz yollarının “nəzarətçisi” rolundan daimi məhrum edə bilər.
