Gecə boyunca fasiləsiz yatmaq sağlam həyatın əsas şərtlərindən hesab olunur. Bununla belə, milyonlarla insan gecə bir və ya bir neçə dəfə oyanmaqdan şikayət edir. Əksəriyyət bunu yaşlanma və ya təsadüfi hal kimi qiymətləndirsə də, mütəxəssislər bildirirlər ki, tez-tez təkrarlanan gecə oyanmaları orqanizmdə müəyyən problemlərin siqnalı ola bilər.
AzPost.info xəbər verir ki, ABŞ Milli Yuxu Fondu (National Sleep Foundation) və Avropa Yuxu Tədqiqatları Cəmiyyətinin məlumatlarına görə, sağlam yetkin insanın gecə qısa müddətli oyanmaları normal sayılsa da, bunun tez-tez baş verməsi və yenidən yuxuya getməyin çətinləşməsi araşdırılmalıdır.
Ən geniş yayılmış səbəblərdən biri stressdir. Gün ərzində yaşanan emosional gərginlik kortizol hormonunun səviyyəsini artırır və beyin gecə saatlarında tam rahatlaşa bilmir. Nəticədə insan yuxunun dərin fazasına keçməkdə çətinlik çəkir.
Digər mühüm amil yuxu apnoesidir. Bu zaman nəfəs qısa müddətə dayanır və beyin insanı oyadaraq nəfəsalma prosesini bərpa edir. ABŞ Yuxu Təbabəti Akademiyasının məlumatına görə, orta və ağır dərəcəli yuxu apnoesi milyonlarla insanda diaqnoz qoyulmadan qalır.
Axşam saatlarında çoxlu maye qəbul etmək də gecə oyanmalarını artırır. Sidiyə getmək ehtiyacı xüsusilə 40 yaşdan sonra daha çox müşahidə olunur.
Kofein və spirtli içkilər də yuxunun keyfiyyətinə təsir edir. Kofeinin təsiri 6-8 saat davam edə bilər. Spirt isə ilk baxışda yuxunu asanlaşdırsa da, gecənin ikinci yarısında yuxunun parçalanmasına səbəb olur.
Həkimlər həmçinin otağın temperaturuna diqqət yetirməyi tövsiyə edirlər. Araşdırmalara əsasən, 18-20 dərəcə arasında olan otaqlarda yuxu daha keyfiyyətli olur. Həddindən artıq isti və ya soyuq otaq isə tez-tez oyanmalara səbəb ola bilər.
Elektron cihazlardan yayılan mavi işıq da melatonin hormonunun ifrazını azaldır. Buna görə mütəxəssislər yatmazdan ən azı bir saat əvvəl telefon və planşetdən istifadəni məhdudlaşdırmağı tövsiyə edirlər.
Əgər gecə oyanmaları həftədə üç və ya daha çox dəfə baş verir, gündüz yorğunluğu yaradır və bir aydan artıq davam edirsə, həkimə müraciət etmək məsləhətdir. Vaxtında aparılan müayinə yuxu pozğunluqları, hormonal problemlər və digər xəstəliklərin erkən aşkarlanmasına kömək edə bilər.
Sunay
