Yay aylarında qida zəhərlənmələrinin sayı əhəmiyyətli dərəcədə artır. Yüksək temperatur bakteriyaların sürətlə çoxalması üçün əlverişli şərait yaradır və düzgün saxlanılmayan ərzaqlar bir neçə saat ərzində sağlamlıq üçün təhlükəli hala gələ bilir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, qida zəhərlənmələrinin əksəriyyəti məhsulun keyfiyyətsiz olmasından deyil, evdə yanlış saxlanılmasından qaynaqlanır.
Bəs yayda hansı məhsullar daha risklidir və onları soyuducuda necə saxlamaq lazımdır?
Bişmiş ət və toyuq
Ət və toyuq məhsulları bakteriyaların ən sürətlə çoxaldığı qidalar sırasındadır. Bişmiş yeməyi otaq temperaturunda iki saatdan çox saxlamaq təhlükəlidir. Havanın temperaturu 30 dərəcədən yuxarı olduqda isə bu müddət bir saata qədər azalır.
Bişmiş yeməklər soyuduqdan dərhal sonra qapaqlı qabda soyuducuya yerləşdirilməlidir.
Balıq və dəniz məhsulları
Balıq yayda ən tez xarab olan məhsullardan biridir. Soyuducuda belə uzun müddət saxlanılması tövsiyə edilmir. Çiy balıq digər ərzaqlarla təmasda olduqda bakteriyalar asanlıqla yayılır.
Balıq ən aşağı rəfdə, qapalı qabda saxlanmalı və mümkün qədər 24 saat ərzində istifadə edilməlidir.
Süd və süd məhsulları
Süd, qatıq, pendir və qaymaq yüksək temperaturun təsirinə çox həssasdır. Soyuducunun qapısında saxlanılması düzgün hesab edilmir. Çünki qapı hər açılıb-bağlandıqda temperatur dəyişir.
Bu məhsulları soyuducunun orta və ya arxa hissəsində saxlamaq daha təhlükəsizdir.
Yumurtalar
Bir çox insan yumurtaları soyuducunun qapısındakı xüsusi bölmədə saxlayır. Halbuki temperaturun tez-tez dəyişməsi yumurtanın keyfiyyətinə mənfi təsir göstərə bilər.
Yumurtaları öz qablaşdırmasında və soyuducunun daxili hissəsində saxlamaq tövsiyə olunur.
Hazır salatlar
Mayonezli və qatıqla hazırlanan salatlar yay aylarında ən çox zəhərlənmə yaradan qidalar arasındadır.
Belə salatlar hazırlandıqdan sonra iki saat ərzində istehlak edilməli, qalan hissə isə dərhal soyuducuya qoyulmalıdır. Bir neçə dəfə soyuducudan çıxarılıb yenidən yerləşdirilməsi bakteriyaların çoxalmasına səbəb olur.
Meyvə və tərəvəzlər
Meyvə və tərəvəzlər istifadədən əvvəl yuyulmalıdır. Onları əvvəlcədən yuyub yaş vəziyyətdə soyuducuya qoymaq kif və bakteriyaların yaranma riskini artırır.
Xüsusilə giləmeyvələr istifadə olunana qədər yuyulmamalıdır.
Qarpız və yemiş
Yay mövsümünün ən sevilən meyvələri olan qarpız və yemiş də düzgün saxlanılmadıqda təhlükə yarada bilər.
Kəsilməmiş qarpız otaq temperaturunda qala bilər. Lakin kəsildikdən sonra mütləq soyuducuya qoyulmalı və üstü örtülməlidir. Açıq vəziyyətdə saxlanılan meyvə həm bakteriya toplayır, həm də digər məhsulların qoxusunu özünə çəkir.
Soyuducuda ən çox edilən səhvlər
Mütəxəssislər yay aylarında insanların tez-tez yol verdiyi bəzi səhvlərə də diqqət çəkirlər:
Soyuducunu həddindən artıq doldurmaq;
İsti yeməyi uzun müddət çöldə saxladıqdan sonra soyuducuya yerləşdirmək;
Çiy ət və balığı hazır yeməklərlə eyni rəfdə saxlamaq;
Məhsulların istifadə müddətini yoxlamamaq;
Soyuducunun temperaturunu +4 dərəcədən yuxarı saxlamaq.
Qida zəhərlənməsinin əlamətləri
Qida zəhərlənməsi adətən məhsul qəbul edildikdən bir neçə saat sonra özünü göstərir. Ən çox rast gəlinən əlamətlər bunlardır:
ürəkbulanma və qusma;
ishal;
qarın ağrısı;
yüksək hərarət;
halsızlıq və başgicəllənmə.
Bu əlamətlər güclü olarsa və ya uzun müddət davam edərsə, mütləq həkimə müraciət edilməlidir. Uşaqlar, yaşlılar və xroniki xəstəliyi olan şəxslər qida zəhərlənməsinə qarşı daha həssas olduqları üçün onlar xüsusi diqqətli olmalıdırlar.
Yay mövsümündə qida təhlükəsizliyi sağlamlığın qorunmasının əsas şərtlərindən biridir. Soyuducu ərzaqları təhlükəsiz saxlasa da, məhsulların düzgün yerləşdirilməsi, temperaturun nəzarətdə saxlanılması və saxlanma müddətinə əməl edilməsi böyük əhəmiyyət daşıyır. Sadə qaydalara riayət etməklə qida zəhərlənmələrinin qarşısını almaq və həm özünüzü, həm də ailənizi sağlamlıq risklərindən qorumaq mümkündür.
