Azərbaycan mətbəxi yalnız yeməklər toplusu deyil. Burada tarix, coğrafiya, ailə ənənələri və qonaqpərvərlik bir süfrənin ətrafında birləşir.
Eyni yeməyin müxtəlif bölgələrdə fərqli hazırlanması da Azərbaycan mətbəxinin ən maraqlı xüsusiyyətlərindəndir. Şimalın, cənubun, Qarabağın, Şirvanın və digər bölgələrin mətbəxində özünəməxsus dadlar formalaşıb.
Plov – süfrənin əsas simvollarından biri
Azərbaycan deyəndə xaricdə ən çox xatırlanan yeməklərdən biri plovdur. Düyünün müxtəlif üsullarla hazırlanması, ona ət, quru meyvə, şabalıd və digər məhsulların əlavə edilməsi Azərbaycan mətbəxinin zənginliyini göstərir.
Plov həm gündəlik süfrədə, həm də toy və bayramlarda xüsusi yer tutur.
Dolma – bir yeməkdən daha artıq
Dolmanın müxtəlif növləri Azərbaycan mətbəxinin ən tanınan nümunələrindəndir. Üzüm yarpağına və ya müxtəlif tərəvəzlərə içlik qoyularaq hazırlanan yemək ailə süfrəsinin klassiklərindən hesab olunur.
Dolma həm də nəsildən-nəslə ötürülən mətbəx ənənəsinin nümunəsidir.
Düşbərə və xəmir yeməkləri
Düşbərə, qutab, xəngəl və digər xəmir yeməkləri Azərbaycan mətbəxində xüsusi yer tutur. Onların hazırlanması bəzən bütün ailənin iştirak etdiyi bir prosesə çevrilir.
Bu baxımdan bəzi milli yeməklər sadəcə qida deyil, ailə yaddaşının bir hissəsidir.
Çay və mürəbbə
Azərbaycan süfrəsinin ayrılmaz elementlərindən biri də çaydır.
Qonaq gələndə çay süfrəsinin açılması, yanında mürəbbə, şirniyyat və digər təamların təqdim olunması ölkənin qonaqpərvərlik mədəniyyətinin bir hissəsidir.
Xüsusilə bölgələrdə çay yalnız içki deyil, söhbətin başlanğıcı və davamıdır.
Mətbəxin ən böyük sirri
Azərbaycan mətbəxinin əsas xüsusiyyəti yalnız istifadə olunan məhsullarda deyil. Burada hazırlama üsulu, ailə resepti və süfrə mədəniyyəti də mühüm rol oynayır.
Bəzən eyni yeməyi iki ailə hazırlayır, amma dadı tamamilə fərqli olur. Çünki mətbəx reseptdən daha çox yaddaşdır.
Ona görə milli mətbəxin qorunması yalnız qədim yeməklərin adlarını saxlamaq deyil. Bu yeməklərin necə hazırlanmasını, hansı mərasimlərdə təqdim olunmasını və onların ətrafında yaranan ənənələri də gələcək nəsillərə ötürməkdir.
Azərbaycan mətbəxinin gücü də məhz bundadır: yemək süfrədən qalxır, amma onun yaratdığı xatirə uzun müddət qalır.
