Avropa şəhərlərində orta gəlirə malik insanların demək olar ki, yarısı sahəsi 50 kvadratmetrdən az olan mənzil ala bilər. Bu, təxminən kiçik birotaqlı mənzil və ya studiya ölçüsünə uyğundur. Eyni zamanda, avropalıların 39 faizi belə sahəyə malik mənzili kirayə götürmək imkanına da sahib deyil.
Azpost.info bildirir ki, bu nəticələr “Journal of Maps” jurnalında dərc olunan araşdırmada əksini tapıb.
Vyana Texniki Universitetinin tədqiqatçıları Avropanın 30-dan çox ölkəsində daşınmaz əmlak və gəlir göstəricilərini təhlil edərək mənzil əlçatanlığı xəritələrini hazırlayıblar. Hesablamalar zamanı orta regional gəlirə malik şəxsin 30 illik ipoteka ilə, illik gəlirinin üçdə birini kredit ödənişinə ayırmaq şərtilə, nə qədər yaşayış sahəsi ala biləcəyi nəzərə alınıb.
Araşdırmaya görə, Avropanın şəhər əhalisinin 44 faizi orta gəlirlə 50 kvadratmetrdən az mənzil almağın mümkün olduğu şəhərlərdə yaşayır. Avropa sakinlərinin 70 faizindən çoxu isə eyni şərtlərlə ipoteka hesabına ən çoxu 75 kvadratmetr mənzil ala bilər.
Ən böyük problem paytaxtlarda və iri şəhərlərdədir
Mənzil əlçatanlığı problemi xüsusilə iri şəhərlərdə və paytaxt regionlarında kəskin şəkildə özünü göstərir. Tədqiqatçılar ən çox təsirlənən ərazilər sırasında Paris, Berlin və Madrid ətrafındakı rayonları qeyd ediblər.
Şəhərlərdə mənzil qiymətlərinin yüksək olması qonşu regionlarda da bahalaşmaya səbəb olur. İnsanlar daha münasib qiymətə ev tapmaq üçün şəhərdən kənara üz tutduqca, həmin ərazilərdə də tələbat artır.
Turizm bölgələrində vəziyyət daha da çətinləşir
Populyar turizm məkanlarında mənzil əlçatanlığı ilə bağlı vəziyyətin daha da pisləşdiyi bildirilir. İkinci mənzillərin çoxalması və qısamüddətli kirayə bazarının genişlənməsi yerli sakinlər üçün mövcud mənzil sayını azaldır və qiymətlərin artmasına səbəb olur.
Tədqiqatçılar mənzil əlçatanlığının xüsusilə aşağı olduğu ölkələr sırasında Portuqaliya, Polşa və Niderlandı göstəriblər.
Araşdırma 22 milyon elan əsasında aparılıb
Alimlər təhlil üçün ESPON HOUSE4ALL layihəsi çərçivəsində toplanmış təxminən 22 milyon mənzil alqı-satqısı və kirayə elanından istifadə ediblər. Bu məlumatlar əsasında ayrı-ayrı bələdiyyələr səviyyəsində əlçatan mənzil sahəsi hesablanıb.
Araşdırmanın aparıcı müəllifi, Vyana Texniki Universitetinin Məkan Planlaşdırılması İnstitutunun professoru Fransiska Zilker bildirib ki, tədqiqat mənzil əlçatmazlığının aydın şəkildə ifadə olunan ocaqlarını üzə çıxarıb.
Onun sözlərinə görə, böhran xüsusilə ilk dəfə mənzil bazarına daxil olan şəxslərə və tez-tez yaşayış yerini dəyişməli olan insanlara təsir edir. Ən problemli zonalar sırasında paytaxtlar, iri şəhərlər, sahil əraziləri və məşhur dağ turizmi bölgələri yer alır.
Problem yalnız qiymətlə bağlı deyil
Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, mənzil əlçatanlığını yalnız daşınmaz əmlakın qiyməti müəyyən etmir. Əhalinin gəlir səviyyəsi də bu məsələdə əsas amillərdən biridir.
Buna görə də problemin həlli üçün həm mənzil qiymətləri, həm də alıcı və kirayəçilərin maliyyə imkanları nəzərə alınmalıdır. Turizm bölgələrində isə qısamüddətli kirayə və ikinci mənzil bazarının tənzimlənməsi mümkün tədbirlərdən biri kimi göstərilir.
Araşdırmanın müəyyən məhdudiyyətləri də var. Alimlər real alqı-satqı qiymətlərindən deyil, elanlarda göstərilən təxmini qiymətlərdən istifadə ediblər. Bundan başqa, məlumatlar bələdiyyə səviyyəsində təhlil edildiyindən ayrı-ayrı məhəllələr arasındakı fərqlər nəzərdən qaça bilər.
Tədqiqatda mənzil almağa mane olan digər maliyyə amilləri, məsələn, ilkin ödəniş tələbi də nəzərə alınmayıb.
Sunay Aydın
