Bakı və Abşeron yarımadasında şəhərətrafı dəmir yolu şəbəkəsinin genişləndirilməsi üçün dizel qatarlarından istifadə variantı da nəzərdən keçirilməlidir.
Azpost.info-nun məlumatına görə, nəqliyyat üzrə ekspert Rauf Ağamirzəyev hesab edir ki, dəmir yolu inkişafı yalnız elektrikləşdirilmiş xətlərlə məhdudlaşmamalı, alternativ texnologiyalar da qiymətləndirilməlidir. Ekspert bu barədə sosial şəbəkədəki paylaşımında yazıb. Onun fikrincə, elektrik təchizatı ilə bağlı risklər, elektrikləşdirmənin maliyyə xərcləri, tikinti müddətləri və mümkün texniki fasilələr şəhərətrafı sərnişindaşımaları üçün alternativ həllərin araşdırılmasını zəruri edir.
Dizel qatarları hansı istiqamətlərdə işləyə bilər?
Rauf Ağamirzəyev Rusiya istehsalı olan “Orlan” tipli dizel relsbuslarını mümkün alternativlərdən biri kimi göstərib. Ekspertin paylaşımında qeyd olunan göstəricilərə əsasən, bu qatarların maksimal sürəti saatda 120 kilometrdir. Hesablamalarda nəzərdə tutulan orta istismar sürəti isə saatda 60 kilometr təşkil edir. İki vaqonlu tərkibin 362 sərnişinədək, altı vaqonlu tərkibin isə 606 sərnişinədək daşıya biləcəyi bildirilir.
Ekspert Bakı və Abşeron üçün bir neçə mümkün istiqaməti də qeyd edib:
-Əhmədli – Abşeron Ticarət Mərkəzi;
-Sumqayıt – Ələt;
-Texniki və iqtisadi baxımdan uyğun olan digər şəhərətrafı dəmir yolu xətləri.
Dizel qatarlarının üstünlüyü nədir?
Dizel qatarlarının əsas üstünlüyü elektrik təchizatından asılı olmadan, uyğun dəmir yolu infrastrukturu üzərində hərəkət edə bilməsidir. Bu, elektrikləşdirilməmiş xətlərdə sərnişindaşımalarını təşkil etməyə və yeni marşrutları daha çevik planlaşdırmağa imkan verə bilər. Belə qatarlar elektrik təchizatında fasilələr yarandıqda da müəyyən əməliyyat çevikliyi təmin edə bilər. Lakin bunun real faydası konkret xəttin texniki vəziyyətindən, qatarların hərəkət qrafikindən və sərnişin tələbatından asılı olacaq.
Bakı və Abşeronda şəhərətrafı nəqliyyatın inkişafı baxımından əsas məsələ sərnişinlərin yaşayış məntəqələrindən iş, təhsil və digər gündəlik istiqamətlərə daha rahat çatmasını təmin etməkdir. Bunun üçün təkcə qatarların növü deyil, marşrutların əlçatanlığı, hərəkət intervalları və digər nəqliyyat vasitələri ilə əlaqələndirilməsi də vacibdir.
Dizel qatarlarının hansı çatışmazlıqları var?
Dizel qatarlarının tətbiqi yalnız texniki üstünlüklər əsasında qərarlaşdırıla bilməz. Yanacaq xərcləri, atmosferə atılan emissiyalar, səs-küy, texniki xidmət, ehtiyat hissələrinin təminatı və qatarların istismar müddəti ərzində yaranan ümumi xərclər də hesablanmalıdır. Bundan başqa, mövcud dəmir yolu infrastrukturunun həmin qatarlar üçün uyğunluğu yoxlanılmalıdır. Sərnişin tutumu barədə göstəricilər də real marşrutlarda gözlənilən sərnişin axını ilə müqayisə edilməlidir.
Rauf Ağamirzəyevin təklifinin əsas məğzi elektrik qatarlarından imtina etmək deyil. Ekspert hesab edir ki, Bakı və Abşeronun dəmir yolu şəbəkəsi yalnız bir texnoloji həllə bağlanmamalı, dizel qatarları alternativi də texniki-iqtisadi baxımdan qiymətləndirilməlidir.
Belə bir yanaşma tətbiq edilərsə, əsas sual dizel qatarlarının harada və hansı xərclə daha səmərəli işləyə biləcəyidir. Bunun cavabı isə sərnişin tələbatının, infrastrukturun vəziyyətinin və alternativ nəqliyyat modellərinin müqayisəli təhlilindən sonra müəyyənləşə bilər.
S.Abdulla