Azərbaycanda onlayn alış-veriş artıq bir çox insan üçün gündəlik həyatın adi hissəsinə çevrilib. Bir neçə il əvvəl xarici saytlardan məhsul sifariş etmək müəyyən çətinliklər yaradırdısa, indi mobil tətbiq vasitəsilə geyimdən kosmetikaya, məişət əşyalarından elektronika məhsullarına qədər minlərlə çeşid arasından seçim etmək mümkündür.
Bu dəyişiklikdə Türkiyənin elektron ticarət platforması Trendyol-un xüsusi yeri var.
Trendyol-un Azərbaycanda fəaliyyəti təkcə alıcıların alış-veriş vərdişlərinin dəyişməsi ilə məhdudlaşmır. Şirkətin bazara daxil olması elektron ticarət, logistika, ödəniş sistemləri və yerli sahibkarların rəqəmsal bazarlara çıxışı baxımından da yeni imkanlar yaradıb.
Bəs Trendyol Azərbaycan bazarında hansı mövqeyə malikdir və bu əməkdaşlıq ölkənin iqtisadiyyatı üçün hansı perspektivləri aça bilər?
İki milyondan çox müştəriyə çatan platforma
Trendyol 2023-cü ildə Azərbaycan bazarında fəaliyyətə başlayıb. 2024-cü ilin oktyabrında Bakıda nümayəndəliyinin açılması şirkətin ölkədəki fəaliyyətini genişləndirmək niyyətinin göstəricisi idi. Şirkət həmin vaxt PAŞA Holdinq ilə strateji tərəfdaşlıq çərçivəsində Azərbaycan bazarında rəqəmsal ticarət ekosisteminin inkişafına töhfə vermək planlarını açıqlamışdı.
Trendyol-un 2024-cü il üzrə açıqladığı göstəricilərə görə, həmin il Azərbaycana 20 milyondan çox məhsul çatdırılıb. Platformada il ərzində 500 milyondan artıq ziyarət qeydə alınıb, Azərbaycandakı müştərilərin sayı isə 2 milyonu ötüb. Sifarişlərin 60 faizdən çoxunu geyim məhsulları təşkil edib. Ən çox alış-veriş edənlər Bakı, Abşeron və Sumqayıt sakinləri olub. Məlumatda müştərilərin 70 faizinin qadın olduğu da bildirilir.
Bu rəqəmlər platformanın Azərbaycan istehlakçısı üçün əhəmiyyətli satış və alış-veriş kanallarından birinə çevrildiyini göstərir. Bununla belə, şirkətin açıqladığı göstəricilər platformanın öz fəaliyyətinə aiddir və Azərbaycanın bütün elektron ticarət bazarının həcmi ilə eyniləşdirilməməlidir.
Elektron ticarət bazarında hansı dəyişikliklər baş verir?
Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2024-cü ildə Azərbaycanda elektron pərakəndə ticarət dövriyyəsi 158,1 milyon manat təşkil edib. Bu, əvvəlki illə müqayisədə real ifadədə 32 faiz artım deməkdir. Eyni zamanda, elektron pərakəndə ticarətin ümumi pərakəndə ticarətdə payı hələ də kiçikdir. Dövlət Statistika Komitəsinin statistik məcmuəsi göstərir ki, rəqəmsal alış-verişin genişlənməsi üçün ölkədə hələ böyük inkişaf potensialı mövcuddur.
Burada mühüm məqam ondan ibarətdir ki, Trendyol kimi beynəlxalq platformalar istehlakçıya yalnız məhsul seçimi təqdim etmir. Onlar qiymət müqayisəsini asanlaşdırır, müxtəlif istehsalçı və markalara çıxış yaradır, sifariş və çatdırılma prosesini rəqəmsallaşdırır. Bu isə ənənəvi ticarət subyektlərini də xidmət keyfiyyəti, çeşid və qiymət baxımından daha çevik olmağa sövq edir.
Digər tərəfdən, xarici platformaların genişlənməsi yerli mağazalar və onlayn satış şirkətləri üçün rəqabəti artırır. Buna görə də elektron ticarətin inkişafı yalnız xarici şirkətlərin satış imkanlarının genişlənməsi kimi deyil, yerli biznesin də rəqəmsal bacarıqlarını və rəqabət qabiliyyətini artırması baxımından qiymətləndirilməlidir.
Azərbaycan sahibkarları üçün yeni ixrac qapısı
Trendyol-un Azərbaycan üçün ən maraqlı imkanlarından biri yerli istehsalçıların məhsullarını xarici bazarlara çıxarmaq potensialıdır.
Bu istiqamətdə artıq konkret nümunə mövcuddur. 2023-cü ilin noyabrında ABAD ilə Trendyol arasında əməkdaşlığa başlanılıb. Layihə çərçivəsində Azərbaycan istehsalçılarının qida məhsulları və sənətkarların əl işləri platformada təqdim olunub. İlkin mərhələdə məhsulların bir hissəsi Türkiyəyə ixrac edilib, gələcəkdə satış coğrafiyasının genişləndirilməsi nəzərdə tutulub. Bu əməkdaşlığın yerli istehsalçılar üçün mümkün ixrac kanalına çevrilə biləcəyini göstərir.
Bu təcrübənin genişləndirilməsi Azərbaycan sahibkarları üçün yeni bazarlara çıxış imkanı yarada bilər. Xüsusilə tekstil, geyim, ev əşyaları, kosmetika, qida məhsulları və əl işləri istehsal edən kiçik və orta sahibkarlar üçün rəqəmsal platformalarda satış əlavə inkişaf istiqaməti ola bilər.
Ancaq bunun üçün məhsulun keyfiyyəti, qablaşdırma, sertifikatlaşdırma, logistika və ixrac prosedurları kimi məsələlərin həlli vacibdir. Platformada satış imkanı təkbaşına uğurlu ixraca zəmanət vermir; istehsalçının rəqabətədavamlı məhsul və davamlı təchizat imkanları da olmalıdır.
2028-ci il üçün bir milyard dollarlıq hədəf
Trendyol-un Azərbaycan bazarı ilə bağlı açıqladığı ən diqqətçəkən planlardan biri 2028-ci ilə qədər 1 milyard dollarlıq ticarət həcminə çatmaqdır. Şirkətin 2024-cü ildə açıqladığı hədəflərə 3 milyon müştəriyə xidmət göstərmək və 60 milyon məhsul satmaq da daxildir. Bu planlar şirkətin Azərbaycan bazarına uzunmüddətli yanaşdığını göstərir.
Hədəfin reallaşması yalnız platformanın satışlarının artmasından asılı deyil. Elektron ödənişlərin inkişafı, logistika imkanları, yerli tərəfdaşlarla əməkdaşlıq, istehlakçı etimadı və sahibkarların rəqəmsal ticarətə qoşulması da bu prosesdə mühüm rol oynayacaq.
Trendyol-un Azərbaycandakı fəaliyyəti qarşıdakı illərdə bir neçə istiqamətdə yeni imkanlar yarada bilər: Bura istehlakçılar üçün daha geniş seçim, yerli sahibkarlar üçün rəqəmsal satış və ixrac kanalları, logistika və texnologiya şirkətləri üçün yeni əməkdaşlıq imkanları daxildir.
