Azərbaycanda elektrik şəbəkəsinin gücləndirilməsi üçün 600 milyon dollar investisiya nəzərdə tutulur. Məqsəd yalnız elektrik enerjisinin ötürülməsi imkanlarını artırmaq deyil, həm də bərpaolunan enerji mənbələrindən əldə edilən elektrik enerjisinin ümumi şəbəkəyə inteqrasiyasını təmin etməkdir. Bəs bu investisiyalar vətəndaşların gündəlik həyatında nəyi dəyişə bilər?
Azpost.info xəbər verir ki, energetika naziri Pərviz Şahbazovun açıqlamasına görə, Azərbaycanda bərpaolunan enerji layihələrinin və elektrik şəbəkəsinin inkişafına 2027-ci ilədək ümumilikdə təxminən 2,6 milyard dollar investisiya qoyulması gözlənilir. Bu vəsaitin 600 milyon dolları elektrik şəbəkəsinin gücləndirilməsinə yönəldiləcək.
“Report”un məlumatına əsasən, işlərə elektrik ötürücü infrastrukturunun inkişafı, enerji saxlama sistemlərinin yaradılması və müasir idarəetmə texnologiyalarının tətbiqi daxildir.
Hansı işlər görülür?
Enerji infrastrukturunun inkişafı çərçivəsində yeni yarımstansiyaların tikintisi və elektrik ötürücü xətlərinin qurulması nəzərdə tutulur. Məlumata görə, 500/330/10 kilovoltluq Nəvai yarımstansiyasının tikintisi davam edir. Cəbrayıl rayonunda isə 560 MVA gücündə 330 kV-luq “Şəfəq” yarımstansiyası və 750 MVA gücündə 220/110/10 kV-luq Yeni Səngəçal yarımstansiyası istismara verilib.
Bu infrastruktur yeni enerji mənbələrinin ölkənin elektrik sisteminə qoşulması və istehsal olunan enerjinin ötürülməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Xüsusilə günəş və külək elektrik stansiyalarının sayı artdıqca, onların istehsal etdiyi enerjini qəbul edən və lazımi istiqamətlərə ötürən şəbəkənin gücləndirilməsi zərurəti yaranır.
Energetika Nazirliyi də elektrik ötürücü şəbəkəsinin imkanlarının genişləndirilməsini bərpaolunan enerji layihələrinin mərhələli inkişafı üçün vacib hesab edir.
Elektrik kəsintiləri azalacaqmı?
İstehlakçı üçün əsas sual investisiyanın həcmi deyil, elektrik təchizatının nə dərəcədə yaxşılaşacağıdır.
Şəbəkənin gücləndirilməsi və müasir idarəetmə sistemlərinin tətbiqi elektrik enerjisinin ötürülməsində etibarlılığı artırmağa, şəbəkənin artan yükə uyğunlaşmasına və yeni enerji mənbələrinin inteqrasiyasına kömək edə bilər. Lakin 600 milyon dollarlıq investisiyanın avtomatik olaraq elektrik kəsintilərini azaldacağını demək olmaz. Bunun üçün layihələrin hansı əraziləri əhatə edəcəyi, paylayıcı şəbəkələrin hansı vəziyyətdə olduğu və konkret nəticələrin necə ölçüləcəyi məlum olmalıdır.
Məsələn, yüksək gərginlikli ötürücü şəbəkənin gücləndirilməsi ilə yaşayış məhəllələrindəki köhnəlmiş elektrik xətlərinin yenilənməsi eyni iş deyil. Vətəndaşın evində elektrik təchizatının sabitliyi həm ötürücü sistemin, həm də yerli paylayıcı infrastrukturun vəziyyətindən asılıdır.
Elektrik enerjisinin qiyməti dəyişəcəkmi?
İnvestisiya barədə açıqlama elektrik tariflərinin aşağı salınacağı və ya dəyişməyəcəyi barədə özlüyündə nəticə çıxarmağa əsas vermir. Şəbəkənin modernləşdirilməsi uzunmüddətli perspektivdə enerji sisteminin səmərəliliyinə, ötürmə imkanlarına və yeni istehsal güclərinin qoşulmasına müsbət təsir göstərə bilər. Ancaq bu dəyişikliklərin istehlakçıların ödədiyi məbləğə necə təsir edəcəyi investisiyaların maliyyələşmə şərtlərindən, əməliyyat xərclərindən və tarif siyasətindən asılıdır.
Buna görə də 600 milyon dollarlıq proqramın nəticələrini qiymətləndirmək üçün təkcə ayrılan vəsaitə deyil, görülən işlərə və ölçülə bilən göstəricilərə baxmaq lazımdır.
Əsas məsələ nəticələrin necə ölçüləcəyidir
Elektrik şəbəkəsinə yatırılan vəsaitin real səmərəsini müəyyən etmək üçün bir neçə göstərici vacibdir: elektrik kəsintilərinin tezliyi və müddəti, ötürmə və paylama itkiləri, qəza hallarının sayı, yeni enerji mənbələrinin şəbəkəyə qoşulma imkanları. İnvestisiya proqramının hansı hissəsinin yeni yarımstansiyalara, hansı hissəsinin mövcud xətlərin yenilənməsinə, hansı hissəsinin rəqəmsal idarəetmə və enerji saxlama sistemlərinə ayrılacağı da aydınlaşdırılmalıdır.
Nəticə etibarilə, elektrik şəbəkəsinə 600 milyon dollar yatırılması Azərbaycanın enerji infrastrukturunun inkişafı baxımından mühüm addımdır. Amma istehlakçı üçün bu investisiyanın əsl əhəmiyyəti ayrılan vəsaitin məbləği ilə deyil, daha etibarlı elektrik təchizatı, azalan texniki itkilər və yaxşılaşan xidmət keyfiyyəti ilə ölçüləcək.
S. Abdulla