Azərbaycanda daşınmaz əmlak bazarında qiymətlərin pik həddə çatdığı bir dövrdə mənzil almaq böyük risk və məsuliyyət tələb edir. Təəssüf ki, bəzən illərlə yığılan kapital və ya 20 illik ipoteka öhdəliyi səhv addım ucbatından itirilə bilər. Bəs illər sonra peşman olmamaq üçün mənzil seçərkən nələrə baxmaq lazımdır?
Azpost.info ev alacaq şəxslər üçün ən vacib nüansları təqdim edir.
Hüquqi təmizliyin yoxlanılması: Sənəd hər şeydir!
Evin sənədlərinin qaydasında olması birinci və ən kritik şərtdir. Əgər ev köhnə tikilidirsə və ya sənədli yeni binadırsa, mütləq Dövlət Reyestrindən Çıxarış (Kupça) və Yüklülük arayışı (Forma 1) tələb olunmalıdır.
Gizli tələlər: Evin üzərində bank girovu (ipoteka) ola bilər, yaxud da mənzildə qeydiyyatda olan, lakin hazırda həbsdə, hərbi xidmətdə və ya xaricdə olan ailə üzvlərinin olması sonradan məhkəmə çəkişmələrinə yol açır. Əgər mənzil birgə nikah dövründə alınıbsa, həyat yoldaşının rəsmi notarial razılığı mütləqdir.
“Müqaviləli” mənzillər: Əgər ev təməldən və ya yeni tikilidən MTK müqaviləsi ilə alınırsa, həmin MTK-nın reputasiyası, maliyyə keçmişi və binanın dövlət qəbulundan keçib-keçmədiyi ciddi araşdırılmalıdır. Bir mənzilin eyni anda bir neçə nəfərə satılması faktları hələ də tam aradan qalxmayıb.
Konstruksiya və tikinti keyfiyyəti
Bəzən daxildən möhtəşəm təmir olunmuş bir ev vizual aldadıcı ola bilər. Binanın fiziki vəziyyəti təmirdən qat-qat vacibdir:
Binanın xarici və bünövrə vəziyyəti: Seysmik davamlılıq.
Coğrafi yerləşmə və infrastruktur
“Ev alarkən 3 şeyə diqqət edin: yerləşmə, yerləşmə və yenə də yerləşmə.” Bu köhnə daşınmaz əmlak qaydası bu gün də keçərlidir.
Evin yerləşdiyi ərazinin nəqliyyat qovşağına (metro, avtobus dayanacaqları) yaxınlığı, ətrafında məktəb, bağça, supermarket və poliklinikanın olması həm sizin gündəlik rahatlığınızı təmin edir, həm də gələcəkdə həmin evi satmaq və ya kirayə vermək istədikdə onun likvidliyini (bazardakı dəyərini) qoruyub saxlayır. Həmçinin ərazinin ekoloji vəziyyəti – yaxınlıqda sənaye obyektlərinin və ya böyük zibilliklərin olmaması yoxlanmalıdır.
Gizli və əlavə xərclər: Hesabı düzgün edin
Alıcılar çox vaxt büdcəni hesablayarkən sadəcə evin satış qiymətini nəzərə alırlar. Lakin ev alarkən aşağıdakı “gizli xərclər” dərhal ortaya çıxır:
Notarius və dövlət rüsumu: Alqı-satqı zamanı rəsmi rüsumlar;
Rieltor (Makler) faizi: Azərbaycanda ənənəvi olaraq evin dəyərinin 1-2%-i həcmində vasitəçiyə ödənilən məbləğ;
Bina xidmət haqqı (Komendant pulu): Yeni tikililərdə hər kvadratmetrə görə aylıq komendant pulu yığılır (aylıq 30 AZN-dən 200 AZN-ə qədər dəyişə bilər). Bu xərcin nə qədər olduğunu öncədən bilmək vacibdir.
Likvidlik Sınağı: Bu evi sabah sata biləcəyəm?
Ev alarkən elə düşünməlisiniz ki, sanki onu sabah satmalı olacaqsınız. Daşınmaz əmlak bazarında ən çətin satılan mənzillər 1-ci və sonuncu (mansard/penthauz daxil) mərtəbələrdir. Birinci mərtəbələr adətən səs-küy və rütubətlə, sonuncu mərtəbələr isə damın sızması və yayda həddindən artıq qızma problemi ilə assosiasiya olunur. Orta mərtəbələr, cənub və ya şərq istiqamətinə baxan (günbaxan) və qanuni otaq bölgüsü (peredelka olmayan) olan mənzillər hər zaman trenddədir və sürətlə nağd pula çevrilir.
Bəyəndiyiniz evə günün fərqli saatlarında baş çəkin. Səhər tezdən ərazidəki tıxac vəziyyətini, günorta mənzilin günəş işığı alma səviyyəsini, axşam isə binanın səs-küyünü və avtomobil saxlamaq üçün parkinq (həyət) vəziyyətini real gözlə görün.
Samir Abdulla
