Finlandiyada istifadəyə verilən üzən mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) terminalı gözlənilən effekti verməyib. AzPost xəbər verir ki, yerli mediada yayılan məlumatlara görə, İnkoo limanında yerləşən terminal ölkədə qazın qiymətini azaltmağa kömək etməyib və Finlandiya hazırda Avropa İttifaqında ən yüksək qaz qiymətlərindən biri ilə üz-üzədir.
Söhbət 2022-ci ildə Rusiyadan boru kəməri ilə qaz tədarükü dayandırıldıqdan sonra alternativ kimi icarəyə götürülmüş “Exemplar” adlı üzən terminaldan gedir. Rusiya ilə enerji əməkdaşlığının pozulmasından sonra Finlandiya LNG idxalına üstünlük vermişdi. Lakin praktikada terminalın bazara təsiri məhdud qalıb.
Məlumata görə, terminal maksimal gücünün təxminən 18 faizi səviyyəsində işləyir. Halbuki ilkin planlara əsasən obyekt yalnız Finlandiya üçün deyil, Baltikyanı ölkələr üçün də regional mərkəz rolunu oynamalı idi. Aşağı yüklənmə səviyyəsi isə qiymətlərin sabitləşməsinə ciddi təsir göstərməyib.
Hazırda Finlandiyada min kubmetr qazın qiyməti təxminən 1000 ABŞ dolları civarındadır. Müqayisə üçün, Almaniyada analoji həcm üçün qiymət 600 dollar ətrafında dəyişir. Bu fərq ölkənin enerji bazarında əlavə xərclərin və logistika faktorunun rolunu göstərir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, İnkoo terminalı vasitəsilə regazifikasiya xərcləri alternativ marşrutlarla müqayisədə daha yüksəkdir. Məsələn, Litvanın Klaypeda LNG terminalı ilə müqayisədə hər min kubmetr üçün əlavə xərc formalaşır. Bundan başqa, Finlandiyada boşaltma və digər xidmət haqları tətbiq olunur ki, bu da yekun qiymətə təsir edir.
Nəticədə fin şirkətləri qazı daha ucuz marşrutlarla – o cümlədən Estoniya üzərindən keçən qaz kəmərləri vasitəsilə – əldə etməyə üstünlük verirlər. Statistikaya görə, ölkəyə gündəlik daxil olan qazın daha böyük hissəsi məhz alternativ kanallar hesabına təmin olunur, terminaldan keçən həcm isə xeyli aşağıdır.
Digər tərəfdən, dövlət şirkəti Gasgrid-in məlumatına əsasən, yanvar ayında qaz istehlakı 2021-ci ildən bəri ən yüksək səviyyəyə çatıb. Tələbatın artması yüksək qiymətlər fonunda əlavə təzyiq yaradır və bazarın balanslaşmasını çətinləşdirir.
Beləliklə, Finlandiyanın LNG terminalına etdiyi yatırım enerji təhlükəsizliyi baxımından alternativ yaratsa da, qısa müddətdə qiymətlərin aşağı düşməsinə səbəb olmayıb. Enerji bazarında qiymətlərin formalaşması isə yalnız infrastrukturla deyil, regional rəqabət, tranzit xərcləri və qlobal LNG bazarındakı tendensiyalarla da sıx bağlıdır.
