Qlobal iqtisadiyyat İran savaşı nəticəsində “geosiyasi domino effekti” ilə üzləşir. Məlum olur ki, müasir texnoloji inqilabın Axilles dabanı proqram kodu və ya alqoritmlər deyil, Cənubi Koreya yarımkeçirici nəhənglərinin Yaxın Şərq neftindən fiziki asılılığıdır.
Azpost.info bildirir ki, Cənubi Koreya lazım olan neftin 70%-ni Hörmüz boğazı vasitəsilə idxal edir. İrana endirilən zərbələr və sonradan Hörmüz boğazının blokadası panikaya səbəb oldu. Nəticədə KOSPI (Cənubi Koreyanın əsas fond indeksi) 4 martda tək ticarət sessiyasında 12,06% düşdü (46 ilin ən pis göstəricisi). Bu eniş rəsmi olaraq Koreya fond bazarı tarixində ən böyük tək günlük eniş kimi tanınır (əvvəlki rekord 12,02% idi, 11 sentyabr 2001-ci il terror hücumlarından sonra müəyyən edilmişdi).
İctimai şüurda süni intellekt Nvidia prosessorları ilə ayrılmaz şəkildə bağlıdır. Lakin Cənubi Koreya sənayeni yüksək performanslı yaddaşla təmin edən vacib bir halqadır. Nvidia prosessorları SK hynix və Samsung-dan HBM3e və HBM4 yaddaş çipləri olmadan funksional dəyərini itirir. Koreyalı ikili HBM bazarının 90%-nə nəzarət edir. Lakin Samsung Electronics səhmləri həmin gün 11,7%, SK hynix səhmləri isə 9,6% düşüb. Çünki bu şirkətlərin fabrikləri çoxlu enerji istehlak edir və milyardlarla dollar istehsal itkisi riski olmadan dərhal bağlana bilməz.
Üçüncü oyunçu Amerika şirkəti Micron-dur. Lakin Micron coğrafi cəhətdən şaxələndirilsə də, onun tutumu (bazarın təxminən 20-25%-i) Koreya nəhənglərinin potensial bağlanmasını kompensasiya etmək üçün kifayət deyil. Bundan əlavə, 2026-cı il üçün HBM tutumu artıq uzunmüddətli müqavilələr çərçivəsində tamamilə satılıb. Bu o deməkdir ki, Samsung-dan təchizatı itirənlər üçün bazarda demək olar ki, “pulsuz” yaddaş çipi yoxdur.
Məlum olub ki, qlobal server montajçılarının hazırkı yaddaş ehtiyatları (cəmi 2-3 həftə) göstərir ki, dünya “rəqəmsal aclığın” bir addımlığındadır.
Ötən həftənin sonunda sabitləşməyə çalışdıqdan sonra Seulda ticarət bu gün 8,1% azalma ilə açılıb. KRX birjası 20 dəqiqəlik avtomatik açarı işə salmaq məcburiyyətində qalıb.
Bloomberg və TrendForce-a görə, son 72 saat ərzində spot bazarında DRAM yaddaş qiymətləri 35-40% artıb. Bəzi seqmentlərdə (DDR5) panik alış-veriş səbəbindən ilin əvvəli ilə müqayisədə 700% artım müşahidə olunub.
SK Hynix və Samsung-dan çatdırılmalar effektiv şəkildə “əl ilə paylama” rejiminə keçirilib. Koreya fabriklərinə enerji təchizatı ilə bağlı qeyri-müəyyənlik çatdırılma müddətlərinə zəmanət verməyi qeyri-mümkün etdiyindən yeni sifarişlər qəbul edilmir.
Beləliklə, siyasətçilər raket zərbələrini müzakirə edərkən, dünyanın hər yerindəki süni intellekt memarları Bəhreyn terminallarındakı neft səviyyələrini və Seuldakı qiymətləri narahatlıqla izləyir.
