Kişilərdə yaş artdıqca saçların tökülməsi geniş yayılmış haldır. Araşdırmalara görə, təxminən 50 yaşa qədər kişilərin hər ikisindən birində nəzərəçarpacaq dərəcədə keçəlləşmə müşahidə olunur. Yaş artdıqca saç tökülməsi ehtimalı da yüksəlir.
Bu barədə “Forbes” yazır.
Kişilər niyə keçəlləşir?
Kişilərdə keçəlləşmənin əsas səbəblərindən biri androgenetik alopesiya hesab olunur. Bu prosesdə testosterondan yaranan və müəyyən toxumalara daha güclü təsir göstərən dihidrotestosteron (DHT) hormonu mühüm rol oynayır.
Genetik meyli olan kişilərdə gicgah və başın təpə nahiyəsində yerləşən saç follikulları DHT hormonuna xüsusilə həssas olur.
Hormonun təsiri altında bu follikullar tədricən kiçilir. Nəticədə hər yeni saç böyüməsi dövründə saçlar daha nazik və qısa çıxmağa başlayır. Proses davam etdikcə normal saçın yerində demək olar ki, görünməyən nazik tüklər qalır.
Bununla belə, saç follikulları adətən tamamilə yox olmur. Sadəcə əvvəlki kimi qalın və uzun saç istehsal etmək qabiliyyətini itirir.
Niyə başda saç azalır, saqqal qalınlaşır?
Kişi hormonlarının saçlara təsiri bədənin müxtəlif nahiyələrində eyni deyil.
DHT hormonu baş dərisində saçların tökülməsinə səbəb ola bildiyi halda, eyni zamanda üzdə və bədəndə tüklərin böyüməsini stimullaşdıra bilər.
Bu səbəbdən bəzi kişilərdə yaş artdıqca başdakı saçlar seyrəkləşir, saqqal isə daha qalın görünür.
Bunun təkamüllə əlaqəsi varmı?
Bioloq Skott Trevers bu xüsusiyyətin qorunmasını təkamülün müəyyən mexanizmləri ilə əlaqələndirir.
Nəzəriyyələrdən birinə görə, gənc yaşlarda üstünlük verən bəzi xüsusiyyətlər sonrakı yaşlarda arzuolunmaz nəticələrə səbəb olsa belə, nəsillər boyu populyasiyada qala bilər.
Bu mexanizm antaqonist pleiotropiya adlanır. Eyni genetik xüsusiyyətlər həyatın müxtəlif mərhələlərində fərqli təsirlər göstərə bilər.
Məsələn, androgenlər əzələlərin inkişafında, səsin dəyişməsində və kişi orqanizminin əsasən gənclik dövründə formalaşan digər xüsusiyyətlərində iştirak edir.
Bu baxımdan keçəlləşmə orqanizm üçün ayrıca bir üstünlük kimi deyil, başqa bioloji funksiyaları olan xüsusiyyətlərin sonrakı yaşlarda ortaya çıxan mümkün nəticəsi kimi qiymətləndirilir.
Keçəlləşmə sağlamlıq üçün təhlükəlidirmi?
Yaşla əlaqəli kişi tipli keçəlləşmə öz-özlüyündə adətən sağlamlıq üçün təhlükə yaratmır.
Bu proses birbaşa kişinin reproduktiv qabiliyyətinə də təsir etmir.
Beləliklə, kişilərdə yaş artdıqca saç tökülməsi əsasən genetik meyillilik və androgen hormonlarının saç follikullarına təsiri ilə bağlıdır. Eyni hormonların bədənin müxtəlif nahiyələrində fərqli təsir göstərməsi isə başdakı saçların azalması ilə saqqal və bədən tüklərinin artmasının eyni vaxtda müşahidə olunmasını izah edir.
