Rus şirkətlərinin maliyyə vəziyyəti pisləşməkdə davam edir. Rosstatın məlumatına görə, yanvar-iyul aylarında Rusiya şirkətləri ümumilikdə 13 trilyon rubl mənfəət əldə edib. Bu göstərici mənfəətlə işləyən şirkətlərin qazancı ilə zərər edən müəssisələrin itkiləri arasındakı fərqi əks etdirir.
Bu, 2020-ci ildən – koronavirus pandemiyası dövründə sərt lokdaunların tətbiq olunduğu ildən – bəri ən aşağı göstəricidir.
Ötən illə müqayisədə Rusiya biznesinin qazancı 15,7 faiz azalıb. İnflyasiya nəzərə alındıqda isə real mənfəət 21 faiz geriləyib. Yeddi ayın yekunlarına görə şirkətlərin mənfəəti müharibədən əvvəlki 2021-ci illə müqayisədə demək olar ki, iki dəfə – 44 faiz azdır.
Hər üç şirkətdən biri zərərlə işləyir
Mənfəətlə fəaliyyət göstərən şirkətlər bir il ərzində nominal gəlirlərini 5,3 faiz azaldıblar. Zərərlə işləyən şirkətlərin itkiləri isə 25,6 faiz artıb.
Hazırda hər üç şirkətdən biri mənfi maliyyə nəticəsi göstərir. Mənfəətlə işləyən müəssisələrin payı 66,6 faizə düşüb. Bu göstərici 2020-ci ildə 65,7 faiz təşkil etmişdi.
Ötən il iqtisadi artım kəskin şəkildə zəifləyib, bu il isə demək olar ki, dayanıb. Şirkətlər müxtəlif sorğularda tələbin aşağı olmasından şikayətlənirlər.
İqtisadçı Dmitri Polevoyun izahına görə, biznes inflyasiyanın yüksək qalması və xərclərin artması ilə zəif tələbin arasında sıxılıb. Şirkətlər artan xərcləri tam şəkildə qiymətlərə köçürə bilmədikləri üçün mənfəət azalır.
Maaşlar və yüksək faizlər şirkətlərə təzyiq edir
“Alfa-Kapital”ın analitiki Aleksey Klimyukun sözlərinə görə, şirkətlərin mənfəətinə yüksək əməkhaqqı və kredit faizləri təzyiq göstərir. Artan vergi yükü isə müəssisələrin sərəncamında qalan vəsaiti daha da azaldır.
Klimyuk hesab edir ki, bu amillər investisiyaların azalmasına da səbəb olur. Biznesin öz vəsaiti kifayət etmir, borc vəsaitlərinin cəlb edilməsi isə çox baha başa gəlir.
Rusiya Elmlər Akademiyasının İqtisadi Proqnozlaşdırma İnstitutu da mənfəətin azalmasını bu il Rusiya iqtisadiyyatı üçün əsas risklərdən biri kimi qiymətləndirib.
Rosstatın məlumatına görə, yeddi ay ərzində əməkhaqları 12,2 faiz, real ifadədə isə 6 faiz artıb.
“Promsvyazbank”ın analitikləri bildirirlər ki, güclü istehlak tələbi iqtisadiyyatı hələlik tənəzzüldən qoruyan əsas amillərdən biridir.
Pərakəndə ticarətdə mənfəət 20% azalıb
Lakin şirkətlərin bu tələbdən gəlir əldə etməsi getdikcə çətinləşir. Avtomobillər istisna olmaqla, pərakəndə ticarətdə mənfəət bir il ərzində 20 faiz azalıb.
“Qazprombank”ın analitikləri rusiyalı istehlakçıların qiymətlərə həssaslığının artdığını bildirirlər. Onların fikrincə, bu tendensiya alıcı axınının diskayunterlərə və onlayn çatdırılma xidmətlərinə yönəlməsinə səbəb olur.
Analitiklərin hesablamalarına görə, ilin birinci rübündə ən böyük FMCG şəbəkələrinin açdığı yeni ticarət sahələrinin 94 faizi diskayunterlərin payına düşüb.
İnvestisiya mallarına tələbin azalmasının digər səbəbi isə investisiyaların aşağı düşməsidir. Moskva Dövlət Universitetinin professoru Natalya Zubareviç bildirir ki, investisiya malları istehlakçı tapa bilmir.
Rusiya Elmlər Akademiyasının İqtisadi Proqnozlaşdırma İnstitutundan Sergey Tsuxlo isə sənaye müəssisələrinin gələcək istehsal həcmləri ilə bağlı “optimizmini tamamilə itirdiyini” qeyd edir.
Şirkətlərin kredit riski də artır
Klimyukun fikrincə, şirkətlərin mənfəətinin azalmasının daha bir nəticəsi onların kredit keyfiyyətinin qiymətləndirilməsinin pisləşməsidir. Bu isə biznes üçün kredit şərtlərinin ağırlaşmasına səbəb olur.
Nəticədə şirkətlər arasında defoltların sayının artması riski yaranır.
Bununla belə, bütün sahələrdə vəziyyət eyni deyil. Mədənçıxarma şirkətləri mənfəətlərini 36 faiz artırıblar. Buna əsas səbəblərdən biri Yaxın Şərqdəki böhran fonunda neft qiymətlərinin yüksəlməsi olub.
Qida və içki istehsalçılarının mənfəəti müvafiq olaraq 34 və 32 faiz artıb. Yanacaq qiymətlərinin yüksəlməsindən gəlir əldə edən neft emalı zavodları və hərbi-sənaye kompleksinin bəzi müəssisələri də maliyyə nəticələrini yaxşılaşdırıb.
“Digər nəqliyyat vasitələri” istehsalçılarının maliyyə nəticəsi 61 faiz, kompüter, elektron və optik məhsullar istehsalçılarında isə 20 faiz yaxşılaşıb.
