Prezident İlham Əliyev səhiyyə sahəsində idarəetmənin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı Fərman imzalayıb.
Fərmana əsasən, “Tibbi Ərazi Bölmələrini İdarəetmə Birliyi” publik hüquqi şəxs Səhiyyə Nazirliyinin tabeliyinə verilir. Yeni qaydalar səhiyyə sistemində idarəetmə strukturunun yenidən qurulmasını, TƏBİB-in rəhbərliyinin formalaşdırılmasını və qurumun fəaliyyətinə nəzarət mexanizmlərinin müəyyənləşdirilməsini nəzərdə tutur.
Fərmanla TƏBİB-in hüquq və öhdəliklərinin, eləcə də əmlakının yeni publik hüquqi şəxsə keçirilməsi müəyyən edilib. Yeni qurumun nizamnamə fondu da ona verilən əmlak hesabına formalaşdırılacaq.
Bu dəyişikliklər nə deməkdir? Xəstəxanaların idarə edilməsində hansı yeniliklər olacaq və adi vətəndaş bunun təsirini nə vaxt hiss edə bilər?
TƏBİB-in idarəetməsi necə dəyişəcək?
Fərmana əsasən, TƏBİB-in fəaliyyətinə cari rəhbərliyi Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən vəzifəyə təyin və vəzifədən azad edilən sədr və onun dörd müavinindən ibarət İdarə Heyəti həyata keçirəcək. Bununla qurumun rəhbərliyinin formalaşdırılmasında Səhiyyə Nazirliyinin rolu müəyyənləşdirilir. TƏBİB-in nizamnaməsi və nizamnamə fondunun miqdarı isə Prezident tərəfindən təsdiq ediləcək və müəyyənləşdiriləcək.
TƏBİB-in təsisçisi ilə bağlı səlahiyyətlər də bölüşdürülür. Prezident qurumun nizamnaməsinin təsdiqi, nizamnamə fondunun müəyyən edilməsi, idarəetmə orqanlarının yaradılması, yenidən təşkili və ləğvi ilə bağlı əsas səlahiyyətləri həyata keçirəcək.
Fərmanda nəzərdə tutulan istisnalar nəzərə alınmaqla, digər təsisçi səlahiyyətləri Səhiyyə Nazirliyinə həvalə edilir.
Bu mexanizm səhiyyə sahəsində qərarların qəbul edilməsi və qurumun fəaliyyətinə rəhbərlik baxımından yeni idarəetmə çərçivəsi yaradır.
Dəyişikliklər nə vaxt qüvvəyə minəcək?
Fərmanda keçid dövrü üçün də konkret müddəalar nəzərdə tutulub.
Nazirlər Kabineti üç ay ərzində normativ hüquqi aktların təkmilləşdirilməsi ilə bağlı təklifləri, eləcə də Səhiyyə Nazirliyinin təqdim etdiyi əsasda TƏBİB-in nizamnamə layihəsini və nizamnamə fondunun miqdarı ilə bağlı təklifləri Prezidentə təqdim etməlidir. TƏBİB-in nizamnaməsi təsdiq edildikdən sonra Nazirlik üç gün ərzində qurumun dövlət qeydiyyatına alınması üçün qanunvericiliyə uyğun tədbirlər görməlidir. Yeni qurum dövlət qeydiyyatına alındıqdan sonra bir ay müddətində əmlakın onun balansına verilməsi və digər zəruri məsələlərin həlli üçün tədbirlər görüləcək.
TƏBİB dövlət qeydiyyatına alınan günədək əvvəlki publik hüquqi şəxs fəaliyyətini davam etdirəcək. Bu müddətdə onun Müşahidə Şurasının səlahiyyətlərini Səhiyyə Nazirliyinin yaratdığı komissiya həyata keçirəcək.
Yəni Fərman idarəetmənin dəyişdirilməsini nəzərdə tutsa da, keçid dövründə fəaliyyətin davam etdirilməsi üçün ayrıca mexanizm müəyyən edir.
Xəstələr üçün nə dəyişəcək?
Vətəndaşları maraqlandıran əsas məsələ struktur dəyişikliklərinin tibbi xidmətlərin keyfiyyətinə necə təsir edəcəyidir.
TƏBİB-in Səhiyyə Nazirliyinin tabeliyinə verilməsi öz-özlüyündə həkim qəbulunun qaydalarının, tibbi xidmətlərin qiymətlərinin, icbari tibbi sığortanın əhatəsinin və ya xəstəxanalardakı xidmət standartlarının dərhal dəyişməsi demək deyil. Fərmanda bu məsələlərlə bağlı ayrıca yeni qaydalar müəyyənləşdirilmir.
Bununla belə, idarəetmə modelinin necə qurulacağı xəstəxanaların fəaliyyətinin təşkili, qərarların icrası və məsuliyyət bölgüsü baxımından əhəmiyyətlidir.
Vətəndaş üçün real nəticələr aşağıdakı məsələlərdən asılı olacaq:
-Xəstəxanaların idarə edilməsində məsuliyyət bölgüsü nə dərəcədə aydın olacaq?
-Tibbi xidmətlərin keyfiyyətinə nəzarət güclənəcəkmi?
-Xəstələrin şikayətlərinə baxılması və problemlərin həlli sürətlənəcəkmi?
-Həkim və tibb işçilərinin fəaliyyəti üçün daha səmərəli idarəetmə mexanizmləri yaradılacaqmı?
-Dövlət tibb müəssisələrində xidmətin əlçatanlığı və keyfiyyəti yaxşılaşacaqmı?
Bu sualların cavabı yalnız strukturun dəyişməsi ilə deyil, yeni idarəetmə modelinin tətbiqi və nəticələrinin qiymətləndirilməsi ilə müəyyən olunacaq.
Səhiyyə sistemində əsas məsələ nədir?
TƏBİB-in Səhiyyə Nazirliyinin tabeliyinə verilməsi səhiyyə idarəçiliyində mühüm institusional dəyişiklikdir. Fərman yeni qurumun rəhbərliyinin formalaşdırılması, təsisçi səlahiyyətlərinin bölüşdürülməsi, əmlakın ötürülməsi və dövlət qeydiyyatı ilə bağlı prosedurları müəyyən edir.
Ancaq səhiyyə sistemində dəyişikliklərin uğuru yalnız yeni idarəetmə strukturunun yaradılması ilə ölçülməyəcək. Əsas meyar xəstələrin daha keyfiyyətli tibbi xidmət alması, xəstəxanalarda təşkilati problemlərin azalması və vətəndaşların müraciətlərinə daha səmərəli baxılması olacaq. Ona görə də qarşıdakı aylarda diqqət TƏBİB-in nizamnaməsinin təsdiqinə, yeni İdarə Heyətinin formalaşdırılmasına və keçid tədbirlərinin necə həyata keçirilməsinə yönələcək.
Vətəndaşlar üçün isə ən vacib sual dəyişməz qalır: yeni idarəetmə sistemi xəstəxanalardakı xidmətin keyfiyyətini yaxşılaşdıracaqmı?
S.Abdulla