Pul qlobal iqtisadiyyatın əsas dayağıdır, lakin onun dəqiq həcmini hesablamaq mümkün deyil. Səbəb pulun müxtəlif formalarda – nağd vəsait, bank hesabları, əmanətlər, investisiya alətləri və rəqəmsal aktivlər şəklində mövcud olmasıdır. Buna baxmayaraq, mövcud statistikalar dünyadakı pul kütləsi barədə ümumi mənzərə yaratmağa imkan verir.
Valyuta.az xəbər verir ki, “RankRed” analitik platformasının 2026-cı il üzrə hesablamalarına görə, dünyada mövcud olan ümumi pul həcmi təxminən 123 trilyon ABŞ dolları səviyyəsində qiymətləndirilir. Bu göstəriciyə dövriyyədə olan nağd pul, banklardakı vəsaitlər, əmanətlər, investisiya fondları və pul bazarı alətləri daxildir.
Pul kütləsi mərkəzi banklar tərəfindən M0, M1 və M2 göstəriciləri ilə ölçülür. Hazırda yalnız fiziki pul dövriyyəsini əhatə edən M0 təxminən 8,3 trilyon dollar, nağd pul və cari hesabları əhatə edən M1 isə 50 trilyon dollar həcmində qiymətləndirilir. Daha geniş anlayış olan M2 göstəricisi isə qlobal miqyasda 123 trilyon dollara yaxınlaşır. ABŞ-ın mərkəzi bankı olan “Federal Reserve” 2006-cı ildən etibarən M3 göstəricisini ayrıca açıqlamır.
Xatırladaq ki, dünyada pul anlayışı yalnız bank hesabları ilə məhdudlaşmır. 2025-ci ilin sonuna dünya üzrə səhm bazarlarının ümumi dəyəri 126 trilyon dolları ötüb. Ən böyük pay ABŞ-ın payına düşür. Bundan da böyük sərvət isə daşınmaz əmlak sektorunda cəmlənib – qlobal daşınmaz əmlak bazarının dəyəri 380 trilyon dollara yaxın qiymətləndirilir.
Rəqəmsal aktivlər də qlobal maliyyə sistemində yer tutur. “CoinMarketCap”ın məlumatına görə, 2025-ci ildə kriptovalyuta bazarının ümumi həcmi təxminən 4 trilyon dollar olub. Bu, ümumi qlobal sərvətlə müqayisədə hələ də kiçik pay deməkdir.
Bununla yanaşı, qlobal sərvət bərabər paylanmayıb. Araşdırmalar göstərir ki, dünyanın ən varlı 1%-i ümumi sərvətin yarıdan çoxuna nəzarət edir. “Forbes”in məlumatına görə, dünyada 3 mindən çox milyarder var və onların ümumi sərvəti 16 trilyon dollardan artıqdır.
Ekspertlər hesab edirlər ki, gələcəkdə pulun ümumi həcmi artmağa davam edəcək, lakin nağd pulun payı azalacaq. Rəqəmsal ödənişlər, mobil bankçılıq və mərkəzi bankların rəqəmsal valyutaları qlobal maliyyə sistemində daha böyük rol oynayacaq.
