2026-cı ilin ilk rübü Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün həm sabitlik, həm də struktur dəyişiklikləri ilə yadda qalıb. Rəsmi göstəricilər və analitik hesabatlar göstərir ki, ölkə iqtisadiyyatı “yavaş artım + sektor daxili balans dəyişikliyi” mərhələsinə daxil olub.
Azpost.info bildirir ki, mütəxəssislərin fikrincə, hazırkı dövrün əsas xüsusiyyəti neft-qaz sektorundakı zəifləmənin qeyri-neft sektorunun artımı ilə qismən kompensasiya olunmasıdır.
Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatlarına əsasən, 2026-cı ilin yanvar–mart aylarında ölkədə ümumi daxili məhsul təxminən 29,7 milyard manat təşkil edib. Bu isə ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 0,3% azalma deməkdir .
Bununla belə, iqtisadi strukturda fərqli mənzərə müşahidə olunur. Neft-qaz sektorunda azalma, qeyri-neft sektorunda isə sabit artım tendensiyası var.
Bu iki istiqamətin fərqli dinamikası iqtisadiyyatın “ikili model”ə keçidini göstərir.
Qeyri-neft sektoru ön plana çıxır
İlk rüb göstəricilərində ən diqqətçəkən məqam qeyri-neft sektorunun dayanıqlılığıdır. Sənaye, xidmət və kənd təsərrüfatı sahələrində artım ümumi iqtisadi azalmanı tam kompensasiya etməsə də, mənfi təsiri yumşaldıb.
Xüsusilə xidmət sektorunda dövriyyənin genişlənməsi, tikinti və logistika sahəsində aktivlik, daxili istehlakın sabit qalması iqtisadi dayanıqlığa dəstək verən əsas faktorlar kimi qiymətləndirilir.
Analitiklər qeyd edir ki, 2026-cı ildə investisiya strukturunda da dəyişikliklər müşahidə olunur. Xarici investisiyaların bir hissəsi enerji sektorundan çıxaraq daha çox logistika, kənd təsərrüfatı emalı, informasiya texnologiyaları kimi sahələrə yönəlir. Bu tendensiya iqtisadiyyatın diversifikasiya prosesini sürətləndirən əsas amillərdən biri hesab olunur.
Neft sektorunun təsiri azalır
Azərbaycan iqtisadiyyatında uzun illər əsas rol oynayan neft-qaz sektoru artıq əvvəlki qədər artım generatoru kimi çıxış etmir. Qlobal enerji bazarındakı dəyişkənlik və hasilat dinamikası ümumi ÜDM artımına daha məhdud təsir göstərir. Bu səbəbdən iqtisadi artım proqnozları da daha konservativ səviyyədə saxlanılır. Beynəlxalq qurumların qiymətləndirmələrinə görə, 2026-cı ildə artımın təxminən 2–3% intervalında olması gözlənilir .
İqtisadçıların ümumi yanaşmasına görə, 2026-cı ilin ilk rübü üç əsas trendi ortaya çıxarır:
- Aşağı, amma stabil iqtisadi artım
- Qeyri-neft sektorunun güclənməsi
- İnvestisiya axınının diversifikasiyası
Bu tendensiyalar Azərbaycan iqtisadiyyatının tədricən daha çox “dayanıqlı modelə” keçdiyini göstərir.
2026-cı ilin ilk rübü Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün kəskin eniş və ya sıçrayış dövrü deyil, daha çox keçid mərhələsi kimi qiymətləndirilir. Ümumi dinamika zəif olsa da, struktur dəyişikliklər uzunmüddətli perspektivdə iqtisadi sabitlik üçün baza formalaşdırır.
Ekspertlər hesab edirlər ki, qeyri-neft sektorunun artım tempi davam edərsə, ilin ikinci yarısında iqtisadi göstəricilərdə daha müsbət balans yarana bilər.
Samir Abdullayev
