Azərbaycanın illik ümumi ixrac gəlirləri 24.5 milyard ABŞ dolları (təxminən 41.7 milyard manat) səviyyəsindədir.
Azpost.info bildirir ki, bu barədə Dövlət Statistika Komitəsi və İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinin ən son rəsmi göstəricilərində açıqlanıb.
Azərbaycanın xarici ticarət balansında ixrac gəlirlərinin strukturu kəskin şəkildə iki qrupa bölünür: neft-qaz sektoru və qeyri-neft sektoru.
Ölkəyə daxil olan ümumi ixrac gəlirlərinin təxminən 85-90%-i birbaşa xam neft, təbii qaz və neft məhsullarının satışından formalaşır.
İllik təbii qaz ixracı 25.2 milyard kubmetrə çatıb ki, bunun da yarıdan çoxu (12.8 milyard kubmetri) birbaşa Avropa bazarlarına nəql olunur. Azərbaycan neft-qaz məhsullarının ən böyük alıcısı İtaliyadır (ümumi ixracın 45.3%-i). Ondan sonra Türkiyə, Yunanıstan, Bolqarıstan və Çexiya gəlir.
Son illərdə nominal artım tempini qoruyan qeyri-neft-qaz ixracı 3.63 milyard dollara yüksəlib.
Bu sırara qızıl satışı diqqəti çəkir. Azərbaycan qızıl satışından 326 milyon dollar qazanıb. Əsas alıcılar İsveçrə, Böyük Britaniyadır.
Pomidor da qeyri-neft sektorunda əsas ixrac malıdır. Azərbaycan pomidor ixracından 192.5 milyon dollar gəlir əldə edib. Əsas alıcılar Rusiya və Körfəz ölkələridir.
Gübrə sektorunda karbamid ixracından 170.8 milyon dollar gəlir gəlib. Bu malın əsas alıcıları Türkiyə, Rusiya, Rumıniyadır.
Meyvə-tərəvəz ixracı əsasən xurma, fındıq, alma üzərində olub. Bu məhsullardan ölkəyə 1.2 milyard dollar qazanc gəlib. Bu ixracın əsas bazarı Rusiyadır, məhsulların 32.4% ora daşınır.
Elektrik enerjisi ixracı da artım tempindədir. Əsas alıcılar Gürcüstan, Türkiyə, Avropadır. Azərkosmos peyk xidmətlərindən 18.1 milyon dollar gəlir əldə edib.
Digər qeyri-neft məhsullarından – emal olunmamış alüminium ixracı 87%, şəkər ixracı 67.7%, kartof ixracı isə 47.8% artaraq aqrar və sənaye sahəsində ölkəyə gəlir gətirən əsas katalizatorlara çevriliblər.
Azərbaycanın illik idxalı (xaricdən aldığı mallar) da təxminən 24.3 milyard dollar civarındadır. Bu o deməkdir ki, ixrac gəlirləri idxal xərclərini tam bağlayır və ölkənin xarici ticarətində müsbət saldo (profilisit) yaranır. Lakin qlobal enerji bazarlarındakı qiymət dalğalanmaları ümumi gəlirə birbaşa təsir etdiyi üçün, dövlət strategiyası hazırda daxili istehsalı artırıb qeyri-neft ixracını 5 milyard dollarlıq hədəfə çatdırmaq üzərində qurulub.
Samir Abdulla
