Dünya maliyyə birjalarında qızılın bir unsiya üzrə qiymətinin ardıcıl olaraq tarixi rekordları yeniləməsi Azərbaycanın daxili daşınmaz əmlak və xammal bazarlarına da birbaşa təsir göstərib.
ABŞ Federal Ehtiyatlar Sisteminin (FED) monetar siyasəti, qlobal inflyasiya riskləri və Yaxın Şərqdə davam edən geosiyasi gərginlik fonunda qızıl dünya miqyasında ən etibarlı aktivə çevrilib. Bu qlobal “qızışma” Bakının məşhur qızıl mərkəzlərində, ticarət mərkəzlərində qiymətlərin kəskin artması ilə nəticələnib.
Azərbaycanda yay ayları ənənəvi olaraq toya hazırlıq mövsümü hesab olunur. Bu dövrdə zərgərlik məmulatlarına tələbat kəskin artmalı idi. Lakin builki mənzərə tam fərqlidir. Qızılın bir qramının qiymətinin (həm İtaliya, həm də yerli və türk qızılı üzrə) kəskin bahalaşması alıcıların büdcəsini üstələyir. Dükan sahibləri bildirirlər ki, vitrinlərə baxanların sayı çox olsa da, real alqı-satqı əməliyyatlarının həcmi ötən illərlə müqayisədə əhəmiyyətli dərəcədə azalıb. Toy etməyə hazırlaşan ailələr artıq böyük və ağır zərgərlik dəstləri yerinə, minimal dizaynlı və çəkisi az olan məmulatlara üstünlük verməyə məcbur olublar.
Qızıl bəzək əşyası funksiyanı dəyişir?
İqtisadçıların fikrincə, bu gün qızıl bazarına daxil olan pulun xarakteri dəyişib. Əhali və investorlar artıq qızılı sadəcə bəzək subyekti kimi görmürlər. Nağd vəsaiti olan şəxslər qlobal valyuta rəqabətləri və manatın uzunmüddətli inflyasiya riskləri fonunda pullarını qorumaq üçün qızılı bir “təhlükəsiz liman” investisiya aləti kimi dəyərləndirirlər.
Lakin burada da daxili bazarın bir problemi ortaya çıxır. Zərgərlik məmulatı şəklində alınan qızıl sonradan geri satılarkən işçilik haqqı çıxıldığı üçün investor rəsmən zərər edir. Bu səbəbdən daxili bazarda külçə qızıllara və ya bankların təklif etdiyi təmiz qızıl hesablarına tələbat gizli şəkildə artır.
Bazarda qiymət proqnozları nə deyir?
Analitiklər qeyd edirlər ki, mərkəzi bankların qlobal miqyasda qızıl ehtiyatlarını artırma strategiyası davam etdikcə, qiymətlərdə ucuzlaşma gözlənilmir. Bu isə o deməkdir ki, Bakı bazarında da qiymət təzyiqi payız mövsümünə qədər davam edəcək və zərgərlik biznesi ilə məşğul olan kiçik sahibkarlar satış dövriyyəsinin azalması problemi ilə bir müddət də mübarizə aparmalı olacaqlar.
S.Abdulla
