Yay aylarında havanın temperaturunun 35-40 dərəcəni keçməsi orqanizmə ciddi yük yaradır. Belə şəraitdə təkcə günvurma və susuzlaşma riski deyil, gündəlik istifadə olunan bəzi dərmanların təsiri də dəyişə bilər. Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, isti hava müəyyən preparatların yan təsirlərini gücləndirə, bəzilərinin isə təsirini azalda bilər. Buna görə də xroniki xəstəlikləri olan insanlar yay mövsümündə dərman qəbuluna xüsusi diqqət yetirməlidirlər.
Sidikqovucular susuzlaşmanı sürətləndirə bilər
Həkimlərin ən çox diqqət çəkdiyi dərman qruplarından biri sidikqovucu preparatlardır. Bu dərmanlar əsasən yüksək qan təzyiqi, ürək çatışmazlığı və böyrək xəstəliklərinin müalicəsində istifadə olunur.
İsti havada tərləmə nəticəsində orqanizm çoxlu maye itirir. Sidikqovucu preparatlar da maye itkisini artırdığı üçün susuzlaşma, arterial təzyiqin həddindən artıq enməsi, başgicəllənmə və hətta huşun itirilməsi riski yüksəlir. Mütəxəssislər belə xəstələrə gün ərzində kifayət qədər su qəbul etməyi və özbaşına dərman dozasını dəyişməməyi tövsiyə edirlər.
Təzyiq dərmanları diqqətlə qəbul edilməlidir
Yüksək qan təzyiqinə qarşı istifadə olunan bəzi preparatlar isti havada damarların genişlənməsi ilə birlikdə qan təzyiqinin həddindən artıq aşağı düşməsinə səbəb ola bilər. Bu zaman halsızlıq, göz qaralması, ürəkbulanma və yıxılma halları müşahidə edilə bilər.
Kardioloqlar xüsusilə yaşlı insanlara günün ən isti saatlarında uzun müddət açıq havada qalmamağı və təzyiqlərini mütəmadi ölçməyi məsləhət görürlər.
Allergiya dərmanları yuxululuğu artıra bilər
Birinci nəsil antihistamin preparatlar isti havada yuxululuq, diqqətin zəifləməsi və reaksiyanın ləngiməsi kimi təsirləri daha da gücləndirə bilər. Bu isə avtomobil idarə edən və ya diqqət tələb edən işlə məşğul olan insanlar üçün əlavə risk yaradır.
Yeni nəsil allergiya preparatlarında bu təsir daha az müşahidə olunsa da, dərman qəbul etməzdən əvvəl təlimatla tanış olmaq vacibdir.
Psixotrop preparatlar istiliyə həssaslığı artırır
Antidepressantlar, antipsixotiklər və bəzi sakitləşdirici dərmanlar orqanizmin istiliyi tənzimləmə qabiliyyətini zəiflədə bilər. Nəticədə insan daha tez qızır və bədən temperaturunu aşağı salmaqda çətinlik çəkir.
Bu qrup dərman qəbul edən şəxslər günün pik saatlarında kölgədə qalmalı, bol maye qəbul etməli və uzun müddət birbaşa günəş altında olmamalıdırlar.
Şəkərli diabet xəstələri ehtiyatlı olmalıdır
İnsulin və bəzi şəkərsalıcı preparatlar yüksək temperaturda düzgün saxlanılmadıqda təsirini itirə bilər. Mütəxəssislər insulin preparatlarının istehsalçının göstərdiyi temperatur rejimində saxlanılmasını tövsiyə edirlər.
Eyni zamanda isti hava fiziki aktivlik və tərləmə səbəbindən qanda şəkərin səviyyəsini dəyişə bilər. Buna görə diabet xəstələrinin qlükoza göstəricilərini daha tez-tez yoxlaması məsləhətdir.
Antibiotiklər günəşə qarşı həssaslıq yarada bilər
Bəzi antibiotiklər, xüsusilə tetrasiklin və ftorxinolon qrupuna aid preparatlar dərinin ultrabənövşəyi şüalara həssaslığını artırır. Belə hallarda qısa müddətli günəş şüası belə dəridə yanıq, qızartı və piqmentasiya yarada bilər.
Həkimlər bu preparatları qəbul edən şəxslərə günəşdən qoruyucu kremdən istifadə etməyi və birbaşa günəş altında uzun müddət qalmamağı tövsiyə edirlər.
Dərmanların saxlanması da vacibdir
Yayda ən çox edilən səhvlərdən biri dərmanların avtomobildə, eyvanda və ya günəş şüası düşən yerlərdə saxlanılmasıdır. Yüksək temperatur bir çox preparatın kimyəvi tərkibini dəyişə və onların təsirini zəiflədə bilər.
Əksər dərmanlar 15–25 dərəcə temperaturda, quru və günəş işığından uzaq yerdə saxlanmalıdır. Bəzi preparatlar isə soyuducuda saxlanılmalıdır və bu barədə məlumat istifadə təlimatında göstərilir.
İsti hava yalnız orqanizm üçün deyil, qəbul edilən dərmanların təsiri baxımından da riskləri artırır. Sidikqovucular, təzyiq dərmanları, insulin, bəzi antibiotiklər, allergiya və psixotrop preparatlar yay aylarında xüsusi diqqət tələb edir. Həkimlər xəbərdarlıq edirlər ki, dərmanların dozasını özbaşına azaltmaq və ya artırmaq olmaz. Əgər isti hava fonunda halsızlıq, başgicəllənmə, ürəkbulanma və ya digər narahatedici əlamətlər yaranarsa, mütləq həkimlə məsləhətləşmək lazımdır. Dərmanların düzgün qəbulu, kifayət qədər maye qəbulu və günəşdən qorunmaq yay mövsümündə sağlamlığı qorumağın əsas şərtlərindəndir.
Sunay Aydın
