Yay aylarında bir çox insan eyni şikayətlə üzləşir: səhər özünü gümrah hiss etsə də, günorta saatlarına yaxın halsızlıq, yuxululuq və diqqətin azalması başlayır. Bəzən insanlar bunu yalnız yüksək temperaturla əlaqələndirsələr də, əslində orqanizmdə baş verən bir neçə fizioloji dəyişiklik bu vəziyyətə səbəb olur.
İlk növbədə, isti havada bədən temperaturunu sabit saxlamaq üçün qan damarları genişlənir. Nəticədə ürək daha çox işləməli olur. Bu isə xüsusilə yaşlı insanlar və ürək-damar xəstələri üçün əlavə yük yaradır.
İkinci səbəb maye itkisidir. İnsan fərqinə varmadan gün ərzində tərləmə nəticəsində 1-3 litr maye itirə bilər. Su ilə yanaşı natrium, kalium və maqnezium kimi minerallar da azalır. Bu isə əzələ zəifliyi, baş ağrısı və halsızlığa səbəb olur.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, isti havada həzm sistemi də daha yavaş işləyir. Yağlı və ağır yeməklər qəbul edildikdə orqanizm onları həzm etmək üçün daha çox enerji sərf edir və nəticədə yorğunluq hissi artır.
Araşdırmalar göstərir ki, 30 dərəcədən yuxarı temperaturda insanın diqqət toplamaq qabiliyyəti də zəifləyir. Bu səbəbdən yay aylarında iş qəzalarının və yol-nəqliyyat hadisələrinin sayı müəyyən qədər artır.
Yuxu keyfiyyəti də mühüm amildir. Gecələr otağın temperaturunun yüksək olması dərin yuxu fazasını qısaldır. İnsan səhər kifayət qədər yatmış kimi görünsə də, orqanizm tam bərpa olunmur.
Həkimlər gün ərzində hər 30-40 dəqiqədən bir su içməyi, günorta saatlarında ağır fiziki işlərdən çəkinməyi, meyvə-tərəvəz qəbulunu artırmağı və günəş altında uzun müddət qalmamağı tövsiyə edirlər.
Sadə görünən bu qaydalara əməl etmək həm istilik vurmasının, həm də yay yorğunluğunun qarşısını əhəmiyyətli dərəcədə ala bilər.
