Yeni elmi kəşf biologiya ilə bağlı formalaşmış təsəvvürləri dəyişə bilər. Alimlər ehtimal edirlər ki, müstəqil hüceyrə həyatına aparan təkamül yolu iki müxtəlif xətt üzrə bir-birindən asılı olmayaraq iki dəfə keçilə bilərdi.
Ənənəvi yanaşmaya görə, planetimizdəki bütün həyat tam formalaşmış vahid əcdad canlı orqanizmdən yaranıb. Lakin yeni araşdırma bu fikrin bəzi əsas müddəalarını ciddi şəkildə sual altına alır.
Azpost.info bildirir ki, Space Daily-nin yazdığına görə, yeni elmi tədqiqat müstəqil hüceyrə həyatının formalaşmasına aparan təkamül prosesinin iki fərqli xətt üzrə ayrıca baş vermiş ola biləcəyini göstərir.
Hüceyrə müstəqilliyinin iki dəfə yaranması
Alimlərin qənaətinə görə, bakteriyalar və arxeylər ümumi qədim genetik kodu miras alsalar da, özünü təmin edən müstəqil hüceyrələrin formalaşması prosesini ayrı-ayrılıqda keçiblər.
Tədqiqatçılar təxminən 420 əsas metabolik reaksiyanı yenidən qurub və hər iki qrupun genomlarını müqayisə ediblər.
Nəticədə maraqlı fakt ortaya çıxıb: bakteriyalarda və arxeylərdə eyni funksiyanı yerinə yetirən bəzi həyati fermentlərin mənşəyi tamamilə fərqlidir.
Bu isə onu göstərir ki, onların ortaq əcdadları ayrıldıqdan sonra hər iki qrup öz ferment sistemlərini müstəqil şəkildə formalaşdırıb.
Ümumi əcdad və hidrotermal mənbələr sirri
Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, bütün canlıların ehtimal edilən ümumi əcdadı — LUCA (Last Universal Common Ancestor) — müasir anlamda tam hüceyrə müstəqilliyinə malik olmaya bilərdi.
Yer kürəsinin ilkin inkişaf mərhələsində bəzi vacib kimyəvi reaksiyalar xarici amillərin köməyi ilə baş verə bilərdi. Xüsusilə hidrotermal sistemlərdə ətraf mühitdə toplanan metalların katalitik xüsusiyyətləri bu proseslərdə mühüm rol oynamış ola bilər.
Zaman keçdikcə isə hər iki həyat xətti öz ferment mexanizmlərini formalaşdıraraq belə “xarici yardımdan” asılılığı aradan qaldırıb.
Tədqiqatın aparıcı müəllifi Uilyam Martin bu fenomeni belə ümumiləşdirib: “Genetik kodun bir mənşəyi, həyatın isə iki mənşəyi ilə qarşı-qarşıyayıq.”
Həyatın yaranmasına yeni baxış
Alimlər xüsusi olaraq vurğulayırlar ki, söhbət həyatın cansız maddədən sıfırdan iki dəfə yaranmasından getmir.
Fərziyyəyə əsasən, vahid genetik sistem artıq formalaşdıqdan sonra tam müstəqil və özünü təmin edən hüceyrələrə keçid iki ayrı təkamül xətti üzrə baş verib.
Araşdırma müasir genomların təhlilinə və 4 milyard ildən çox əvvəl baş vermiş hadisələrin modelləşdirilməsinə əsaslandığından, alimlər hələlik bu modeli cəsarətli hipotez kimi qiymətləndirirlər. Onun təsdiqlənməsi üçün əlavə tədqiqatlara ehtiyac var.
Lakin fərziyyə gələcək araşdırmalarla təsdiqlənərsə, bu, Yer üzündə həyatın necə yarandığı və təkamülün necə başladığı barədə fundamental təsəvvürlərimizi kökündən dəyişə bilər.
