Kartof qızartması xüsusilə fast-food menyularının ən məşhur qarnirlərindən biridir. Lakin onun tez-tez istehlakı ilə bağlı aparılan araşdırmalar bu məhsulun ürək-damar sistemi və ümumi sağlamlıq üçün risk yarada biləcəyini göstərir.
ABŞ-da aparılan araşdırmada təxminən 4 500 yetkin insanın qidalanma vərdişləri və sağlamlıq göstəriciləri izlənilib. Tədqiqatçılar kartof qızartmasının tez-tez yeyilməsi ilə sağlamlıq riskləri arasında əlaqə müəyyən ediblər.
Həftədə iki dəfədən çox kartof qızartması təhlükəlidirmi?
Araşdırmanın nəticələrinə görə, kartof qızartmasını həftədə iki dəfədən çox yeyən insanlarda vaxtından əvvəl ölüm riski daha yüksək olub. Mənbədə üç dəfə istehlakın ürək-damar hadisələri riskində də artımla əlaqələndirildiyi bildirilir.
Lakin burada vacib məqam var: bu cür araşdırmalar adətən əlaqəni göstərir, kartof qızartmasının birbaşa ölümə və ya infarkta səbəb olduğunu sübut etmir. İnsanların ümumi qidalanması, çəkisi, fiziki aktivliyi və digər həyat tərzi amilləri də nəticələrə təsir göstərə bilər.
Əsas problem kartof yox, necə hazırlanmasıdır
Adi qaynadılmış və ya sobada bişirilmiş kartofla fritürdə qızardılmış kartofu eyni məhsul kimi qiymətləndirmək düzgün deyil.
Kartof qızartması hazırlanarkən məhsul yüksək temperaturda böyük miqdarda yağda bişirilir. Bu proses kartofun yağ çəkməsinə və nəticədə onun kalori və yağ tərkibinin əhəmiyyətli dərəcədə artmasına səbəb olur.
Xüsusilə dəfələrlə istifadə olunan və yüksək temperaturda qızdırılan yağın keyfiyyəti pisləşə bilər. Qızartma prosesində müxtəlif oksidləşmə məhsulları yaranır və uzun müddət yüksək temperaturda bişirmə arzuolunmaz birləşmələrin miqdarını artıra bilər.
Duz da problemi artırır
Kartof qızartmasının digər problemi yüksək duz miqdarıdır. Fast-food restoranlarında təqdim edilən porsiyalar çox vaxt kifayət qədər duzlu olur.
Həddindən artıq natrium qəbulu arterial təzyiqin yüksəlməsinə səbəb ola bilər. Yüksək təzyiq isə uzun müddət davam etdikdə ürək-damar və böyrək xəstəlikləri üçün mühüm risk faktorlarından birinə çevrilir.
Bundan başqa, kartof qızartmasının yüksək kalorili olması onun tez-tez və böyük porsiyalarla qəbulunu artıq çəki və piylənmə riski ilə əlaqələndirir.
Daha sağlam alternativ mümkündür
Kartofdan tamamilə imtina etmək lazım deyil. Problem daha çox onun hazırlanma üsulu və istehlak tezliyi ilə bağlıdır.
Kartofu sobada və ya hava fritözündə daha az yağla hazırlamaq, duz miqdarını azaltmaq və yanında tərəvəz, salat və zülal mənbəyi istifadə etmək daha balanslı seçimdir.
Kartof özü avtomatik olaraq zərərli qida deyil. Lakin onu tez-tez, böyük porsiyalarla və çox yağda qızardılmış formada yemək sağlam qidalanma baxımından yaxşı seçim sayılmır.
