Türkiyə Prezidentinin baş müşaviri Mehmet Uçum prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın 2028-ci il prezident seçkisində yenidən namizəd ola biləcəyini açıqlayıb.
Uçumun sözlərinə görə, bunun üçün Türkiyə Böyük Millət Məclisinin seçkilərin yenilənməsi barədə qərar qəbul etməsi lazımdır.
O, 2028-ci il prezident və parlament seçkilərinin 16 aprel 2028-ci ildə keçirilməsinin mümkün olduğunu bildirib. Mövcud təqvimə əsasən seçkinin normal tarixi 7 may 2028-ci il hesab olunur. Beləliklə, təklif olunan tarix seçkini təxminən üç həftə əvvələ çəkir.
Niyə məhz 16 aprel?
Mehmet Uçum 16 aprel tarixinin xüsusi simvolik məna daşıdığını bildirib.
Belə ki, 16 aprel 2017-ci ildə Türkiyədə konstitusiya dəyişiklikləri ilə bağlı referendum keçirilib. Həmin dəyişikliklər prezident üsul-idarəsinə keçidin hüquqi əsasını formalaşdırıb.
Uçumun fikrincə, 2028-ci il seçkisinin də məhz bu tarixdə keçirilməsi siyasi baxımdan simvolik məna daşıya bilər.
Ərdoğanın namizədliyi üçün nə lazımdır?
Türkiyə Konstitusiyasının 116-cı maddəsinə əsasən, parlament üzvlərinin ümumi sayının beşdə üçü, yəni 600 deputatdan ən azı 360-nın səsi ilə seçkilərin yenilənməsinə qərar verilə bilər.
Eyni maddədə qeyd olunur ki, prezidentin ikinci müddəti ərzində parlament seçkilərin yenilənməsinə qərar verərsə, prezident bir dəfə də namizəd ola bilər.
Hazırda Türkiyə parlamentində belə bir qərar qəbul edilməyib. Buna görə Uçumun açıqlaması hüquqi mexanizmi və mümkün siyasi təqvimi göstərən mövqedir, seçkinin vaxtının və Ərdoğanın namizədliyinin artıq rəsmiləşdirilməsi deyil.
“2027-ci ildə seçki gözləmirəm”
Mehmet Uçum 2027-ci ildə prezident seçkisinin keçirilməsini gözləmədiyini də bildirib.
Onun təqdim etdiyi ssenariyə əsasən, parlament 2028-ci ilin fevralında seçkilərin yenilənməsi barədə qərar qəbul edə bilər və səsvermə 16 aprelə keçirilə bilər.
Uçum seçkinin bu tarixdə keçirilməsini iqtisadi baxımdan da uyğun hesab etdiyini bildirib.
Bu, Ərdoğanın son namizədliyi olacaq?
Uçumun son açıqlamasında Ərdoğanın 2028-ci il seçkisində “son dəfə” namizəd olacağını bildirdiyi də Türkiyə mediasında geniş yayılıb.
Beləliklə, hazırda söhbət üç mərhələli hüquqi-siyasi ssenaridən gedir: əvvəlcə parlamentin seçkilərin yenilənməsinə dair qərarı, daha sonra 2028-ci il seçkisinin keçirilməsi və bunun ardınca Ərdoğanın namizədliyi.
Türkiyə Konstitusiyasının 101-ci maddəsi prezidentin ən çox iki dəfə seçilə biləcəyini nəzərdə tutur. 116-cı maddədə isə prezidentin ikinci müddətində parlamentin seçkiləri yeniləməsi halında əlavə bir namizədlik imkanı ayrıca göstərilir.
