Pensiyaçı
Azərbaycanda sosial ödənişlərin artırılmasını nəzərdə tutan altıncı sosial islahat paketi hazırlanır. Yeni paket pensiyaçılar, sosial müavinət və təqaüd alanlar, eləcə də digər sosial təminat kateqoriyalarına aid vətəndaşlar üçün maraq doğurur. Lakin hələlik hansı ödənişlərin nə qədər artırılacağı və dəyişikliklərin nə vaxt qüvvəyə minəcəyi açıqlanmayıb.
Əmək və əhalinin sosial müdafiəsi naziri Anar Əliyev oktyabrın 23-də Xankəndidə keçirilən “SOCGOV 2026: Ağıllı idarəetmə üçün rəqəmsal təhlil” adlı beynəlxalq forumda altıncı sosial islahat paketinin hazırlandığını bildirib.
Nazirin sözlərinə görə, 2018-ci ildən indiyədək Azərbaycanda beş sosial islahat paketi həyata keçirilib. Həmin paketlərin icrası üçün illik əlavə maliyyə vəsaitinin həcmi 8 milyard manata çatıb.
Yeni sosial paket kimlərə şamil oluna bilər?
Rəsmi açıqlamada yeni paketin əhatə edəcəyi konkret sosial qruplar sadalanmayıb. Bununla belə, əvvəlki sosial islahatların istiqamətlərini nəzərə alaraq bir neçə kateqoriya üzrə dəyişikliklərin gündəmə gəlməsi mümkündür.
Pensiyaçılar. Yaşa görə əmək pensiyası alanlar, əlilliyə və ailə başçısını itirməyə görə pensiya alan şəxslər mümkün dəyişiklikləri gözləyən əsas qruplardandır. Lakin pensiyaların hansı məbləğdə artırılacağı və bütün pensiya növlərinin eyni qaydada dəyişib-dəyişməyəcəyi hələ məlum deyil.
Sosial müavinət alanlar. Əmək pensiyası hüququ olmayan şəxslər, əlilliyi olan insanlar, ailə başçısını itirməyə görə müavinət alanlar və digər sosial təminat kateqoriyaları üzrə ödənişlər də əvvəlki islahat paketlərində artım istiqamətləri arasında olub.
Uşaqlı və aztəminatlı ailələr. Ünvanlı dövlət sosial yardımı alan ailələr, uşaqlarla bağlı müavinət hüququ olan şəxslər və çoxuşaqlı ailələr üçün də mümkün dəyişikliklər əhəmiyyətlidir.
Şəhid ailələri və müharibə iştirakçıları. Əvvəlki paketlərdə şəhid ailələrinə və müharibə ilə əlaqədar əlilliyi olan şəxslərə verilən Prezident təqaüdləri və digər sosial ödənişlər artırılıb. Yeni paketdə bu kateqoriyalar üzrə hansısa dəyişiklik olub-olmayacağı hələ açıqlanmayıb.
Minimum əməkhaqqı alanlar. Minimum əməkhaqqının artırılması da əhalinin gəlirlərinə birbaşa təsir göstərən məsələlərdəndir. Bununla belə, altıncı paketin əməkhaqqı artımını hansı formada əhatə edəcəyi barədə hələlik konkret məlumat yoxdur.
Pensiya və müavinətlər nə qədər arta bilər?
Hazırda artım faizini və ya yeni ödəniş məbləğini dəqiq göstərmək mümkün deyil. Bunun üçün hökumətin konkret qərarı və müvafiq normativ sənədlər açıqlanmalıdır.
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin 2026-cı il üçün dərc etdiyi sosial göstəricilərə əsasən:
-Minimum aylıq əmək pensiyası – 320 manat;
-Minimum aylıq əməkhaqqı – 400 manat;
-Ölkə üzrə yaşayış minimumu – 300 manat;
-Pensiyaçılar üçün yaşayış minimumu – 245 manat;
-Uşaqlar üçün yaşayış minimumu – 260 manatdır.
Bu rəqəmlər hazırkı göstəricilərdir və yeni sosial paket üzrə elan edilmiş artım məbləğləri deyil.
Əvvəlki sosial islahatlar çərçivəsində 2025-ci ildə minimum əməkhaqqı 400 manata, minimum pensiya isə 320 manata çatdırılıb. Həmçinin bir sıra sosial müavinət və Prezident təqaüdlərinin məbləğləri artırılıb.
Yeni paket üzrə mümkün dəyişiklikləri qiymətləndirərkən bu göstəricilər başlanğıc nöqtəsi kimi istifadə oluna bilər. Lakin əvvəlki artımların faizini yeni paketə avtomatik tətbiq etmək düzgün olmaz.
Artımlar nə vaxt qüvvəyə minə bilər?
Altıncı sosial islahat paketinin hazırlanması barədə məlumat verilsə də, onun nə vaxt təsdiqlənəcəyi və yeni ödənişlərin hansı tarixdən hesablanacağı açıqlanmayıb. Artımların qüvvəyə minməsi üçün müvafiq qərarların qəbul edilməsi və hüquqi sənədlərin rəsmiləşdirilməsi tələb olunur.
Əsas məsələ artımın alıcılıq qabiliyyətinə təsiridir
Sosial ödənişlərin artırılması xüsusilə sabit gəlirlə yaşayan pensiyaçılar, müavinət alanlar və aztəminatlı ailələr üçün əhəmiyyətlidir. Lakin artımın real faydası yalnız nominal məbləğlə deyil, qiymətlərin dəyişməsi və ailələrin gündəlik xərcləri ilə müqayisədə müəyyən olunur. Məsələn, aylıq ödəniş artsa da, ərzaq, kommunal xidmətlər, dərman və digər zəruri xərclər daha sürətlə yüksələrsə, ailənin real alıcılıq qabiliyyəti gözlənilən qədər yaxşılaşmaya bilər.
Buna görə də yeni sosial islahat paketinin nəticələrini qiymətləndirərkən üç məsələ əsas olacaq: ödənişlərin hansı kateqoriyalar üzrə artırılması, artımın məbləği və onun nə vaxt qüvvəyə minməsi.
Hələlik məlum olan budur ki, Azərbaycanda altıncı sosial islahat paketi hazırlanır və məqsəd sosial ödənişləri artırmaqdır. Konkret kimlərin nə qədər əlavə vəsait alacağı isə rəsmi qərarlar açıqlanandan sonra bəlli olacaq.
S.Abdulla
