Azərbaycanda qeyri-hökumət təşkilatlarının (QHT) yaradılması ilə bağlı yeni qaydaların müəyyənləşdirilməsi təklif olunur. Yeni dəyişikliklərə əsasən, ictimai birlik və fondlar yalnız qanunla müəyyən edilən bir növ üzrə yaradıla biləcək.
Bu məsələ Milli Məclisin noyabrın 16, 17 və 18-də keçiriləcək iclaslarının gündəliyinə daxil edilmiş “Qeyri-hökumət təşkilatları (ictimai birliklər və fondlar) haqqında” qanuna dəyişiklik layihəsində əksini tapıb.
Layihəyə əsasən, QHT-lərin fəaliyyət istiqamətlərinə uyğun növləri müəyyənləşdirilir.
Belə ki, ictimai birliklər aşağıdakı növlər üzrə təsis edilə biləcək:
-peşə sahəsi üzrə ictimai birlik;
-sosial-humanitar sahə üzrə ictimai birlik;
-mədəniyyət və incəsənət sahəsi üzrə ictimai birlik;
-təhsil və elm sahəsi üzrə ictimai birlik;
-ekologiya sahəsi üzrə ictimai birlik;
-hüquq sahəsi üzrə ictimai birlik;
-iqtisadi sahə üzrə ictimai birlik;
-qanunla müəyyən edilmiş digər növlər.
Fondların isə aşağıdakı növlər üzrə yaradılması təklif olunur:
-ictimai faydalı fond;
-xeyriyyə fondu;
-qanunla müəyyən edilmiş digər növlər.
Dəyişiklik layihəsində xüsusi olaraq qeyd edilir ki, ictimai birlik və fondlar yalnız bir növ üzrə yaradıla bilər. Bununla yanaşı, qeyri-hökumət təşkilatları daimi əsaslarla və ya konkret məqsədlərə nail olmaq üçün təsis edilə biləcəklər.
Bu dəyişiklik nəyi nəzərdə tutur?
Təklif olunan yenilik QHT-lərin hüquqi təsnifatının müəyyənləşdirilməsini nəzərdə tutur. Yəni təşkilat təsis edilərkən onun hansı istiqamətə aid olduğu konkret göstərilməlidir.
Məsələn, təhsil və elm sahəsində fəaliyyət göstərmək məqsədilə yaradılan ictimai birlik həmin növ üzrə, xeyriyyəçilik fəaliyyəti üçün təsis edilən fond isə xeyriyyə fondu kimi qeydiyyata alınmalıdır.
Burada diqqət çəkən məqam ictimai birlik və fondların bir neçə növü eyni vaxtda seçə bilməməsi ilə bağlıdır. Layihə qəbul ediləcəyi təqdirdə, təşkilatın təsis olunduğu növ onun hüquqi təsnifatını müəyyən edəcək.
Qeyd edək ki, hazırda söhbət qanuna təklif olunan dəyişiklik layihəsindən gedir. Yeni qaydalar Milli Məclisdə qəbul ediləcəyi və qanunla qüvvəyə minəcəyi təqdirdə tətbiq olunacaq.
