ABŞ və İsrail İrana qarşı hücumları ilə Yaxın Şərqi yeni bir münaqişəyə sürüklədilər. Zərbələr, eskalasiya qorxuları neft hasil edən qonşu Ərəb Körfəzi dövlətlərində həyəcana səbəb olub.
Azpost.info bildirir ki, Reuters bu münaqişənin qlobal bazarlarda necə təsir edəcəyi barədə təhlil hazırlayıb.
Neftin qiymətinin kəskin artması
Neft Yaxın Şərqdəki gərginliyin əsas barometridir. İran əsas neft istehsalçısıdır və neftlə zəngin Ərəbistan yarımadasının qarşısında, dünya neft tədarükünün təxminən 20%-nin keçdiyi Hörmüz boğazının o tayında yerləşir. Münaqişə qlobal bazara neft tədarükünü məhdudlaşdıra və qiymətlərin artmasına səbəb ola bilər.
Cümə günü Brent xam neftinin qiyməti barel üçün təxminən 73 dollar olub. Bu da ötən illə müqayisədə beşdə bir qədər yüksəkdir. Şənbə günü dörd ticarət mənbəsi bildirib ki, terror hücumları səbəbindən bir neçə böyük neft şirkəti və aparıcı ticarət evi Hörmüz boğazından xam neft və yanacaq daşınmasını dayandırıb.
Capital Economics şirkətinin inkişaf etməkdə olan bazarlar üzrə iqtisadçısı Uilyam Cekson bildirib ki, münaqişənin qarşısının alınsa belə Brent neftinin qiyməti ötən ilin iyun ayında İranda baş verən 12 günlük müharibə zamanı çatdığı pik həddə – təxminən 80 dollara qədər yüksələ bilər.
Tədqiqat qeydinə görə, təchizata təsir edən uzunmüddətli münaqişə neft qiymətlərinin kəskin şəkildə 100 dollara qədər yüksəlməsinə səbəb ola bilər.
Münaqişənin qlobal bazarlarda dəyişkənliyi artırması ehtimalı var. Çünki bazarlarda Trampın tarifləri və texnologiya səhmlərinin kəskin azalması səbəbindən bu il artıq əhəmiyyətli dalğalanmalar müşahidə olunub.
Analitiklər valyuta bazarlarının bundan xilas olma ehtimalının az olduğunu düşünürlər.
Amerika Mərkəzi Bankının qeyd etdiyi kimi, iyun müharibəsi zamanı dollar indeksi təxminən 1% azalıb. Lakin bu eniş qısamüddətli olub və üç-dörd gündən sonra geri dönüb. “Hazırkı şəraitdə enişin miqyası gözlənilən münaqişənin miqyasından və müddətindən asılı olacaq”, – deyə AMB analitikləri bir həftə əvvəl verdiyi qeyddə qeyd ediblər.
“Əgər münaqişə uzanarsa və neft tədarükünü pozarsa, biz ABŞ dollarının yapon iyeni və İsveçrə frankı istisna olmaqla, əksər valyutalara qarşı möhkəmlənəcəyini gözləyirik. ABŞ xalis enerji ixracatçısıdır və buna görə də neft tədarükünün pozulması nəticəsində yaranan daha yüksək neft və qaz qiymətlərindən faydalanır.”
JPMorgan bildirib ki, münaqişə və bazar riski artması daha uzun sürərsə, bu dəfə vəziyyət fərqli ola bilər. “Bu, xüsusilə İranla qarşıdurmanın daha intensiv əməliyyatlara səbəb olacağı təqdirdə aktualdır”, -Wall Street bankı bildirib.
