Ukrayna ərazisində ağır döyüşlərin davam etdiyi və ABŞ ordusunun hava hücumundan müdafiə arsenalının tükəndiyi bir vaxtda Vaşinqtonda Moskvanın mümkün addımları ilə bağlı narahatlıq artır.
The Wall Street Journal qəzetinin istinad etdiyi yenilənmiş ABŞ kəşfiyyat qiymətləndirmələrinə görə, Kreml NATO-nun qətiyyətini sınağa çəkmək üçün yeni cəbhə açmağa və ya bir sıra təxribatlar təşkil etməyə cəhd göstərə bilər.
Vaşinqton Rusiyanın niyyətləri ilə bağlı mövqeyini dəyişib
ABŞ-da əvvəllər belə hesab edilirdi ki, Vladimir Putin Ukraynada genişmiqyaslı müharibə davam etdiyi müddətdə NATO üzvü olan dövlətlərlə birbaşa eskalasiyaya getməyəcək.
Lakin ilin əvvəlində ABŞ-ın analitik strukturları əvvəlki qiymətləndirmələrini yenidən nəzərdən keçiriblər.
Bunun əsas səbəblərindən biri Rusiya rəhbərliyinə artan təzyiqdir.
Ukraynanın infrastruktura zərbələri: Ukrayna PUA-larının Rusiya hərbi potensialına və neft emalı obyektlərinə ciddi zərər vurduğu bildirilir.
Cəbhədə irəliləyişin yavaşlaması: Rusiya qoşunlarının irəliləməsi böyük itkilər hesabına baş verir.
Yeni təsir rıçaqları axtarışı: ABŞ analitiklərinin fikrincə, Kreml çətin vəziyyətdə qaldığı təqdirdə Qərbin birliyini parçalamaq üçün daha aqressiv addımlara əl ata bilər.
Rusiya NATO-nu necə sınağa çəkə bilər?
ABŞ rəsmilərinin qiymətləndirməsinə əsasən, Rusiyanın mümkün zərbəsi və ya təxribatı bu ilin payızından 2029-cu ilə qədər olan dövrdə baş verə bilər.
Analitiklər bir neçə mümkün ssenarini nəzərdən keçirirlər:
NATO ölkələrinin kritik infrastrukturuna genişmiqyaslı kiberhücumlar;
tanınma nişanları olmayan silahlı qruplardan istifadə etməklə məhdud ərazilərin ələ keçirilməsinə cəhd;
alyansın şərq cinahında lokal quru insidentləri.
Amerika Sahibkarlıq İnstitutunun baş elmi əməkdaşı Heather Conley hesab edir ki, Rusiyanın əsas məqsədlərindən biri NATO-ya olan etimadı sarsıtmaq və ABŞ-ı müttəfiqlərindən ayırmaqdır.
Avropa və ABŞ liderləri artıq mümkün “kəşfiyyatla güc sınağı” elementlərini müşahidə etdiklərini bildirirlər. Bunların sırasında Polşaya qanadlı raketlərin düşməsi və Rumıniya üzərində pilotsuz uçuş aparatlarının uçması ilə bağlı insidentlər də qeyd olunur.
Əsas hibrid təhlükə isə belə hadisələrin NATO-nun kollektiv müdafiəni nəzərdə tutan 5-ci maddəsinin tətbiqi sərhədində baş verməsidir. Bu isə müttəfiqləri mümkün təhdidə hansı səviyyədə cavab vermək barədə mürəkkəb seçim qarşısında qoya bilər.
ABŞ-ın hava hücumundan müdafiə arsenalı tükənir
Riskləri artıran digər amil ABŞ-ın kritik silah ehtiyatlarının əhəmiyyətli dərəcədə azalmasıdır.
Reuters, CNN və Strateji və Beynəlxalq Araşdırmalar Mərkəzinin (CSIS) məlumatlarına görə, ABŞ-ın hava və raket hücumundan müdafiə sistemləri üzrə bəzi mühüm ehtiyatları kritik səviyyələrə düşüb.
THAAD sistemləri: əsas raketdən müdafiə sistemində istifadə olunan ələkeçirici raketlərin təxminən 80%-i sərf edilib.
Patriot kompleksləri: müasir PAC-3 raketlərinin təxminən yarısı istifadə olunub.
Digər ehtiyatlar: SM-3 raketləri, radarlar və zenit artilleriyasının ehtiyatları da azalıb.
ABŞ arsenalının azalması yalnız Ukraynaya göstərilən hərbi yardımla bağlı deyil. Yaxın Şərqdə gedən intensiv döyüşlər də Amerika silah ehtiyatlarına əlavə təzyiq yaradıb.
CSIS analitiki Mark Cancianın sözlərinə görə, ABŞ-ın mövcud imkanları İranı lokal səviyyədə çəkindirmək üçün kifayət edə bilər. Lakin Pentaqon ehtiyatların azalmasının Asiya-Sakit okean regionunda Çinlə mümkün qarşıdurmaya necə təsir edəcəyindən ciddi narahatdır.
ABŞ Silahlı Qüvvələri Baş Qərargah Rəisləri Komitəsinin sədri general Dan Caine də Ağ Evə xəbərdarlıq edib ki, zenit raketlərinin çatışmazlığı gələcək hərbi əməliyyatların planlaşdırılması zamanı ABŞ-ın milli təhlükəsizliyi üçün riskləri əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
Beləliklə, Vaşinqton qarşısında eyni vaxtda iki problem dayanır: Rusiyanın NATO-nun şərq cinahında mümkün təxribat və ya eskalasiya riski və ABŞ-ın hava hücumundan müdafiə ehtiyatlarının azalması. Bu iki amilin üst-üstə düşməsi Qərb üçün yaxın illərdə əsas təhlükəsizlik problemlərindən birinə çevrilə bilər.
N.Talıblı
