Alimlər on minlərlə insanı izləyərək qida qəbulunun adət edilmiş vaxtı ilə vaxtından əvvəl ölüm riski arasında əlaqə aşkar ediblər.
Günün ilk və sonuncu qidasının qəbul edildiyi vaxt ömrün uzunluğu ilə əlaqəli ola bilər. Yeni araşdırma göstərib ki, ən əlverişli göstəricilər səhər saat 07:00–08:00 arasında səhər yeməyi yeyən, sonuncu dəfə isə 19:00–20:00 arasında qida qəbul edən insanlarda müşahidə olunub.
Araşdırma European Journal of Clinical Nutrition jurnalında dərc edilib. Tədqiqatda yaşı 40-dan yuxarı olan 31 mindən çox insan iştirak edib və onlar 9 il ərzində izlənilib.
Səhər yeməyinin vaxtı niyə əhəmiyyətlidir?
Təhlil göstərib ki, səhər yeməyini saat 07:00-dan əvvəl və ya 08:00-dan sonra yeyən iştirakçılarda göstəricilər 07:00–08:00 aralığında ilk dəfə qida qəbul edənlərlə müqayisədə daha pis olub.
Ən nəzərəçarpan əlaqə gec səhər yeməyi ilə bağlı olub. Səhər saat 08:00-dan sonra ilk qida qəbulunun hər bir saat gecikməsi müşahidə dövründə bütün səbəblərdən ölüm riskinin 3 faiz, ürək-damar xəstəliklərindən ölüm riskinin isə 5 faiz artması ilə əlaqələndirilib.
Axşam yeməyinin vaxtı da önəmlidir
Tədqiqatçılar axşam qida qəbulunun vaxtı ilə bağlı da müəyyən əlaqə aşkar ediblər. Sonuncu dəfə 19:00-dan əvvəl və ya gecə yarısından sonra yemək yeyən insanlarda risk daha yüksək olub.
Fərq xüsusilə 50 yaşdan yuxarı iştirakçılarda nəzərəçarpacaq olub.
İlk dəfə günorta saat 12:00-dan sonra yemək yeyən, sonuncu qidasını isə 19:00-dan əvvəl və ya gecə yarısından sonra qəbul edən şəxslərdə hesablanmış ömür uzunluğu 07:00–08:00 və 19:00–20:00 rejiminə əməl edənlərlə müqayisədə təxminən 2,5 il daha az olub.
Səbəb bioloji saat ola bilər
Tədqiqatçılar mümkün izahlardan biri kimi sirkadiyalı ritmləri, yəni orqanizmin daxili bioloji saatını göstərirlər.
Bioloji saat yalnız yuxu və oyaqlığa deyil, maddələr mübadiləsinə də təsir edir. Bu ritmin pozulması metabolizmə təsir göstərə bilər. Bununla əlaqəli problemlər isə diabet, ürək-damar xəstəlikləri və artıq çəki riskini artıra bilər.
Bu saatlarda yemək ömrü uzadır?
Araşdırmanın müəllifləri səhər və ya axşam yeməyinin vaxtını dəyişdirməyin öz-özlüyündə insanın ömrünü uzatdığını iddia etmirlər.
Tədqiqat yalnız statistik əlaqə müəyyən edib. Nəticələrə iştirakçıların gəlir səviyyəsi, iş qrafiki, gündəlik rejimi və həyat tərzinin digər xüsusiyyətləri də təsir göstərə bilər.
Axşam yeməyi ilə bağlı nəticələr isə xüsusilə birmənalı deyil. Əvvəlki bəzi araşdırmalarda qidanın saat 17:00–18:00 arasında qəbul edilməsinin sağlamlığa müsbət təsir göstərə biləcəyi bildirilib.
Daha inandırıcı hesab olunan nəticələr isə çox gec saatlarda yemək yeməyin mümkün mənfi təsirləri ilə bağlıdır. Əvvəlki tədqiqatlar gec qida qəbulunu qanda şəkər səviyyəsinə nəzarətin pozulması və digər metabolik problemlərlə əlaqələndirib.
Beləliklə, araşdırma yeməyin vaxtının sağlamlıqla əlaqəli ola biləcəyini göstərir, lakin “saat 07:00–08:00-da səhər yeməyi yeyən və 19:00–20:00-da şam edən insan daha uzun yaşayacaq” kimi qəti nəticə çıxarmağa imkan vermir.
