Payızın gəlməsi avtomobil sahibləri üçün yalnız təkərləri dəyişmək vaxtının yaxınlaşması demək deyil. Soyuq hava, yağış, duman, gecə saatlarında temperaturun aşağı düşməsi avtomobilin akkumulyatorundan tutmuş əyləc sisteminə qədər bir sıra detallara əlavə yük yaradır.
Qışa hazırlıq vaxtında aparılmadıqda isə kiçik nasazlıq daha böyük xərcə çevrilə bilər. Bəs avtomobili qış aylarına hazırlamaq üçün sürücünü təxminən nə qədər xərc gözləyir?
Ən vacib xərc – təkərlər
Qışa hazırlıqda ilk növbədə təkərlərin vəziyyətinə baxmaq lazımdır. Protektorun aşınması, təkərin yaşının çox olması, çatlar və təzyiqin normadan aşağı və ya yuxarı olması yağışlı və soyuq havada avtomobilin yol tutuşuna təsir edir. Azərbaycanda qarın az düşdüyü Bakı kimi ərazilərdə sürücülər bəzən ayrıca qış təkəri almağa ehtiyac görmürlər. Lakin burada əsas məsələ qar deyil, temperatur və yaş yol şəraitidir. Əgər mövcud təkərlər köhnəlibsə, yeni dəst almaq büdcənin ən böyük xərc maddəsinə çevrilə bilər. Ölçüdən, markadan və avtomobil modelindən asılı olaraq qiymət ciddi dəyişir.
Əgər təkərlər yaxşı vəziyyətdədirsə, yalnız balans, hava təzyiqi və ümumi yoxlama tələb oluna bilər. Bu halda xərc yeni dəst təkərlə müqayisədə xeyli aşağı olur.
Akkumulyatoru yoxlatdırmaq vacibdir
Yayda problemsiz işləyən akkumulyator soyuq havada özünü fərqli göstərə bilər. Temperatur aşağı düşdükcə akkumulyatorun mühərriki işə salmaq qabiliyyəti azalır. Buna görə payızda akkumulyatorun gərginliyini, start qabiliyyətini və doldurma sistemini yoxlatdırmaq məntiqlidir. Əgər akkumulyator artıq zəifləyibsə, onu dəyişmək lazım gələ bilər. Yeni akkumulyatorun qiyməti avtomobilin mühərrik həcmi və marka-modelindən asılı olaraq dəyişir.
Burada bir neçə manatlıq yoxlamadan qaçmaq sonradan səhər avtomobilin işə düşməməsi və əlavə servis xərcinə səbəb ola bilər.
Yağ və filtrlər
Mühərrik yağı qışa hazırlıq zamanı ayrıca nəzərdən keçirilməlidir. İstehsalçının avtomobil üçün müəyyən etdiyi yağın viskozluğu və dəyişmə intervalı nəzərə alınmalıdır. Xüsusilə yağın dəyişmə vaxtı yaxınlaşıbsa, bunu payızda etmək daha rahatdır. Yağ filtri ilə yanaşı hava filtri də yoxlanmalıdır. Çirkli hava filtri mühərrikin normal işləməsinə və yanacaq sərfiyyatına təsir göstərə bilər.
Bu işlərin ümumi qiyməti avtomobilin modelinə, istifadə olunan yağın markasına və servisin qiymətinə görə dəyişir.
Antifrizə diqqət
Qışa hazırlığın ən vacib, amma bəzən unudulan hissələrindən biri soyutma sistemidir. Antifrizin səviyyəsi ilə yanaşı onun vəziyyəti və donma temperaturu da yoxlanmalıdır. Sadəcə “qabda maye var” demək kifayət deyil. Sistemdə su və ya xüsusiyyətlərini itirmiş antifriz varsa, temperatur aşağı düşəndə mühərrik və soyutma sistemi üçün ciddi problem yarana bilər.
Antifrizin dəyişdirilməsi və sistemin yuyulması avtomobilə görə fərqli məbləğə başa gəlir. Əsas məsələ isə ən ucuz mayeni seçmək deyil, avtomobil istehsalçısının tələbinə uyğun məhsuldan istifadə etməkdir.
Şüşəsilənlər və şüşəyuyan maye
Payız yağışları avtomobilin şüşəsilənlərinə olan tələbi artırır. Şüşəsilən rezinləri şüşədə iz buraxırsa, cırılıbsa və ya suyu normal təmizləmirsə, onları dəyişmək lazımdır. Qışda adi su əvəzinə temperatur üçün uyğun şüşəyuyan mayedən istifadə etmək də vacibdir. Sistemdə suyun donması nasos və borular üçün problem yarada bilər. Bu, qışa hazırlığın ən böyük xərc maddəsi deyil, amma təhlükəsizlik baxımından əhəmiyyətlidir.
Əyləclər və işıqlar
Yağışlı və qaranlıq payız günlərində əyləc sistemi və işıqlandırma daha böyük əhəmiyyət daşıyır. Əyləc bəndləri, disklər, əyləc mayesi və şinlərin vəziyyəti yoxlanmalıdır. Əyləc zamanı avtomobil bir tərəfə çəkilirsə, sükan və ya pedalda qeyri-adi titrəmə yaranırsa, yoxlamanı təxirə salmaq olmaz. Faraların, stopların, dönmə siqnallarının və duman işıqlarının işlək vəziyyətdə olması da yoxlanmalıdır.
Qışa hazırlığın “minimum” və “tam” büdcəsi
Avtomobili qışa hazırlamaq üçün hamının eyni məbləği xərcləməsi lazım deyil. Əgər avtomobil texniki baxımdan saz vəziyyətdədirsə, minimum hazırlıq yağ və filtrlərin vəziyyətinin yoxlanması, antifriz, akkumulyator, təkərlər, şüşəsilənlər və işıqların nəzarətdən keçirilməsindən ibarət ola bilər.
Bu halda xərc nisbətən aşağı qalır.
Əgər təkərlər köhnədirsə, akkumulyator zəifdirsə, yağ və antifriz dəyişdirilməlidirsə, əyləc sistemində də problem varsa, xərc bir neçə dəfə arta bilər. Ən böyük xərc adətən təkərlərin və akkumulyatorun dəyişdirilməsi olur.
Praktik olaraq sürücü 100–200 manatlıq kiçik texniki hazırlıqdan başlayaraq 1000 manat və daha artıq məbləğə qədər xərc çəkə bilər. Təkərlərin tam dəstinin və bir neçə əsas detalın eyni vaxtda dəyişdirilməsi bu rəqəmi daha da yüksəldə bilər.
Hansı xərci təxirə salmaq olmaz?
Büdcə məhduddursa, bütün işləri eyni vaxtda görmək mümkün olmaya bilər. Belə vəziyyətdə prioritet təhlükəsizliklə bağlı elementlər olmalıdır:
1. Təkərlər – xüsusilə protektor və ümumi vəziyyət.
2. Əyləclər – problem varsa, təxirə salmaq olmaz.
3. Akkumulyator – zəifdirsə, soyuq havada problem yarada bilər.
4. Antifriz və soyutma sistemi – donma və mühərrikin həddindən artıq qızması riskinə görə.
5. İşıqlar və şüşəsilənlər – yağışlı, dumanlı və qaranlıq havada görmə və görünmə üçün.
Yağ və filtrlərin dəyişmə vaxtı çatıbsa, onlar da siyahıya əlavə edilməlidir.
Əsas məsələ bir gündə çox pul xərcləməməkdir
Qışa hazırlığı oktyabrın sonuna saxlamaq əvəzinə indi yoxlama aparmaq həm təhlükəsizlik, həm də büdcə baxımından daha sərfəlidir. Çünki avtomobil sahibi əvvəlcə hansı detalların dəyişməli olduğunu müəyyənləşdirə bilər. Məsələn, təkərləri dəyişmək lazımdırsa, bunu əvvəlcədən planlaşdırmaq mümkündür. Akkumulyator hələ bir mövsüm işləyə bilərsə, onu da dərhal dəyişmək əvəzinə test etdirmək olar.
Avtomobili qışa hazırlamağın vahid qiyməti yoxdur. Saz avtomobil üçün hazırlıq nisbətən kiçik xərc ola bilər, baxımsız qalmış avtomobildə isə bu məbləğ yüzlərlə manatdan min manata və daha yuxarıya çıxa bilər.
Ən vacibi isə qışa hazırlıq xərcinə yalnız “servisə gedib pul ödəmək” kimi baxmamaqdır. Vaxtında aşkarlanan kiçik nasazlıq çox vaxt qışda yaranacaq böyük təmir xərcindən daha ucuz başa gəlir.
N.Talıblı
