Azərbaycanda pensiya alanların sayı 1,1 milyona yaxındır. Bu, ölkə əhalisinin əhəmiyyətli hissəsinin gündəlik dolanışığının əmək pensiyasından asılı olduğunu göstərir. Pensiyaların məbləği artsa da, yaşlı insanların qarşılaşdığı əsas sual dəyişmir: aylıq ödəniş ərzaq, dərman, kommunal xidmətlər və digər gündəlik xərcləri qarşılamağa kifayət edirmi?
Dövlət Statistika Komitəsinin 2026-cı il iyulun 1-nə olan məlumatına görə, Azərbaycanda 1 milyon 100 min pensiyaçı qeydiyyatda olub. Bu, ölkə əhalisinin 10,7 faizini təşkil edib. Təyin edilmiş aylıq pensiyaların orta məbləği 594,4 manat olub. Bu göstərici ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 10,5 faiz artıb.
Orta pensiya orta əməkhaqqının yarısıdır
Statistika Komitəsinin məlumatına görə, orta aylıq pensiya orta aylıq əməkhaqqının 50,6 faizinə bərabərdir. Bu nisbət pensiyaya çıxan insanların gəlirlərinin əmək fəaliyyəti dövrü ilə müqayisədə necə dəyişdiyini göstərən mühüm göstəricidir. Lakin orta pensiya bütün pensiyaçıların eyni məbləğdə pul alması demək deyil. Konkret ödəniş şəxsin əmək stajından, sığorta kapitalından və pensiya hüququnun növündən asılıdır.
Pensiya əsasən hansı xərclərə gedir?
Yaşlı insanların gündəlik büdcəsində ərzaq, dərman, kommunal xidmətlər, nəqliyyat və mənzil xərcləri xüsusi yer tutur. Tək yaşayan pensiyaçının vəziyyəti ailəsi ilə yaşayan şəxsdən fərqlənir. Öz mənzili olan insanla kirayədə yaşayan şəxsin aylıq büdcəsi də eyni deyil. Xüsusilə müntəzəm dərman qəbul edən, həkim müayinəsinə ehtiyacı olan insanlar üçün sağlamlıq xərcləri büdcənin əhəmiyyətli hissəsini tuta bilər.
Dövlət sosial yardımı alan ailələrin sayı
Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına əsasən, 2026-cı il iyulun 1-nə 78,9 min aztəminatlı ailənin 349,3 min üzvü ünvanlı dövlət sosial yardımı alıb. Bir nəfərə düşən orta aylıq yardım 97,9 manat təşkil edib. Bu göstərici sosial dəstəyin yalnız pensiyaçılar üçün deyil, aztəminatlı ailələr üçün də vacib olduğunu göstərir.
Əsas məsələ gəlirin real alıcılıq qabiliyyətidir
Pensiyanın nominal olaraq artması müsbət haldır. Lakin ailənin gündəlik vəziyyətini qiymətləndirmək üçün qiymətlərin dəyişməsini də nəzərə almaq lazımdır. Əgər ərzaq, dərman və kommunal xidmətlərin qiymətləri yüksəlirsə, gəlirdəki artımın ailənin büdcəsinə real təsiri zəifləyə bilər.
Ona görə pensiya siyasətinin qiymətləndirilməsində yalnız orta məbləğ deyil, pensiyaçıların əsas istehlak xərcləri və alıcılıq qabiliyyəti də nəzərə alınmalıdır. 1,1 milyon insan üçün pensiya sadəcə aylıq ödəniş deyil. Bu, onların gündəlik həyatının, sağlamlıq xərclərinin və ailə büdcəsinin əsas dayaqlarından biridir.
