Araşdırmalar göstərir ki, iqtisadi təzyiqlər və zəif sosial sistem səbəbindən orta yaşda stressin artması və sağlamlığın pisləşməsi müşahidə olunur.
Azpost.info bildirir ki, bu gün orta yaş sosial strukturda mərkəzi yer tutur: bu dövrdə insanlar eyni zamanda karyera qurur, uşaq böyüdür və tez-tez yaşlı valideynlərə qulluq edirlər. Bu, onları nəsillər arasında körpü halına gətirir, eyni zamanda yükü artırır.
Earth portalının bununla bağlı təhlilində deyilir ki, zamanla bu yüklər yalnız artıb. Təhsil, səhiyyə və uşaq baxımı xərclərinin artması, eləcə də əmək bazarının qeyri-sabitliyi maliyyə sabitliyinə nail olmağı çətinləşdirib. Eyni zamanda, işdə və evdə tələblər artıb və daimi təzyiq yaradıb.
Böyük bir beynəlxalq araşdırma göstərib ki, bu gün bir çox orta yaşlı insan artan tənhalıq, zehni sağlamlığın azalması, yaddaş və fiziki zəifləmə əlamətləri yaşayır.
Arizona Dövlət Universitetinin psixologiya professoru Frank İnfurna tədqiqat nəticələrinin komanda üçün gözlənilməz olduğunu qeyd edib.
“İnsanların nələr haqqında yazdıqlarını görəndə bu, həqiqətən də bizi düşündürdü: avtomobil və ya kondisioner təmiri, ailə qayğısı problemləri və uşaqların başqa yerə köçməsi ilə bağlı narahatlıqlar”, – deyə o bildirib.
Tədqiqatçılar ABŞ-da xüsusilə nəzərə çarpan bir tendensiyanı sənədləşdiriblər. Orta yaşlıların daha cavan nəsilləri əvvəlki nəsillərə nisbətən daha yüksək tənhalıq və depressiya səviyyələrini, eləcə də yaddaşın və fiziki dözümlülüyün azaldığını bildirirlər. Digər ölkələrdə bu tendensiya daha zəifdir və ya yoxdur.
Şimali Avropa, xüsusən də Skandinaviyada zehni və idraki sağlamlıqda davamlı irəliləyiş müşahidə olunur. Aralıq dənizi ölkələrində mənzərə qarışıqdır: bəzi göstəricilər pisləşir, lakin yaddaş nisbətən sabit qalır. Meksikada depressiya və daha yaxşı yaddaş səviyyələrinin aşağı olduğu bildirilir.
Tədqiqatçıların fikrincə, bu fərqlər yalnız fərdi amillərlə deyil, həm də dövlət siyasəti ilə bağlıdır. Sosial dəstək, səhiyyə sistemi və gəlir bölgüsü birbaşa stress səviyyələrinə və həyat keyfiyyətinə təsir göstərir.
Güclü ailə dəstək proqramları olan ölkələrdə – o cümlədən ödənişli məzuniyyət və uşaq baxımı yardımı olan ölkələrdə orta yaşlılar arasında tənhalıq nisbəti daha aşağıdır. Eyni zamanda zəif sosial sistemlər maliyyə və psixoloji təzyiqləri daha da artırır.
Səhiyyə xidmətlərinə çıxış da xüsusilə vacibdir. ABŞ-da yüksək səhiyyə xərclərinə baxmayaraq, əlçatanlıq və bərabərlik çətinliklər olaraq qalır. Müalicə üçün cibdən yüksək xərclər maliyyə yükünü artırır.
İnfurna qeyd edib ki, ABŞ-da yaşayış xərcləri xeyli yüksəkdir və qoruyucu mexanizmlər daha azdır. O, əlavə edib ki, fəlakətli bir hadisə baş verərsə – iş itkisi və ya ciddi sağlamlıq problemləri – insanın dəstək sisteminə etibar etməsi daha çətindir.
Gəlir bərabərsizliyi də bu mənfi tendensiyaları daha da artırır: varlılar və kasıblar arasında böyük fərqlər olan ölkələr tənhalıq və zəif sağlamlıq nisbətlərinin daha yüksək olduğunu bildirirlər.
Sistemli amillərdən başqa gündəlik şərait də vacibdir. Orta yaşlı yetkinlər tez-tez uşaqları və yaşlı valideynləri dəstəkləyirlər. Bu da stressi artırır və onların şəxsi vaxtlarını azaldır. Borc, durğun əmək haqqı və qənaətdə çətinliklər əlavə təzyiq yaradır.
Tədqiqatçılar həmçinin həyat tərzinin təsirini qeyd edirlər: fiziki hərəkətsizlik və xroniki xəstəliklərin artması vəziyyəti daha da ağırlaşdırır, sosial fəaliyyət və qrup fəaliyyətlərində iştirak isə şəraitin yaxşılaşmasına kömək edir.
Bu mənfi tendensiyalara baxmayaraq, alimlər vəziyyətin statik olmadığını vurğulayırlar. Sosial dəstək, həyata nəzarət hissi və yaşlanmaya nikbin baxış sağlamlığın pisləşməsi riskini azalda bilər.
Sonda tədqiqatın müəllifləri qeyd edirlər ki, əlavə beynəlxalq müqayisələr bəzi ölkələrin niyə dayanıqlılıq nümayiş etdirdiyini, digərlərinin isə pisləşmə ilə üzləşdiyini daha yaxşı başa düşməyə kömək edəcək.
