Milli Məclisin İnsan hüquqları komitəsinin sədri Zahid Oruc sökülən ev və obyektlərə görə kompensasiyanın hesablanması üçün vahid meyarların müəyyənləşdirilməsini təklif edib.
Deputat bu təkliflə parlamentin bugünkü iclasında çıxış edib.
Zahid Orucun sözlərinə görə, Konstitusiya Məhkəməsi qanunvericilikdəki boşluqların və qeyri-müəyyənliyin əsassız kompensasiya tələblərinə, mülkiyyət hüquqlarının pozulmasına və tikinti prosesinin uzanmasına səbəb olduğunu bildirib. Məhkəmə qaydaların təkmilləşdirilməsi üçün Milli Məclisə təkliflər göndərib.
Deputat qeyd edib ki, bəzi hallarda onlarla ailə ilə razılıq əldə edilir, köçürülmə və tikintiyə milyonlarla manat xərclənir. Lakin bir-iki mülkiyyətçi ilə razılığın illərlə əldə olunmaması bütöv layihənin başlanmasına mane olur.
Kompensasiya necə hesablanmalıdır?
Zahid Oruc kompensasiyanın hesablanması üzrə ictimaiyyətə açıq və hamı üçün aydın meyarların hazırlanmasını təklif edib. Onun fikrincə, Nazirlər Kabineti qiymətləndirmə şkalasını, bazar qiymətlərinin tətbiqi qaydasını, ərazilər üzrə fərqli tarifləri və inflyasiya, eləcə də tikinti xərcləri dəyişdikdə qiymətləndirmənin yenilənməsi mexanizmini müəyyənləşdirməlidir.
Deputat bildirib ki, sökülən əmlakın əvəzinə veriləcək mənzilin sahəsi, otaqların sayı, yaşayış və qeyri-yaşayış sahələri arasındakı fərq, yeni mənzilin keyfiyyəti və təhvil müddəti də qanunvericilikdə dəqiq göstərilməlidir. Eyni zamanda, mənzilin gecikdirilməsi halında məsuliyyət məsələsi də tənzimlənməlidir.
Balkon, zirzəmi və artırmalar necə qiymətləndiriləcək?
Komitə sədri faktiki sahənin ölçülməsi məsələsinə də diqqət çəkib. Onun sözlərinə görə, balkon, zirzəmi, yardımçı otaq, eyvan, hasar, sonradan artırılmış hissələr və kommersiya obyektlərinin hüquqi və texniki statusu bir-birindən fərqləndirilməlidir.
Bu məqsədlə müstəqil ölçmə və qiymətləndirmə, fotoçəkiliş və elektron aktlaşdırma mexanizmlərinin tətbiqi təklif olunur.
Zahid Oruc hesab edir ki, söküntü barədə elan verildikdən sonra kompensasiya almaq məqsədilə qanunsuz tikilmiş sahələrlə onilliklər ərzində mövcud olmuş və dövlətin tanıdığı faktiki yaşayış şəraiti eyni qaydada qiymətləndirilməməlidir.
O, texniki səbəblərdən qeydiyyatı tamamlanmamış əmlakın, hüquqi əsası olan istifadənin, uzun müddət mövcud olmuş faktiki məskunlaşmanın və yeni qanunsuz zəbt hallarının ayrıca qiymətləndirilməsinin vacibliyini vurğulayıb.
Razılıq əldə olunmasa, hansı mexanizm tətbiq ediləcək?
Deputatın təklifinə əsasən, tikinti icazəsi alındıqdan, qiymətləndirmə və müqavilə təklifləri yekunlaşdıqdan sonra tərəflərin razılığa gəlməsi üçün ağlabatan müddət müəyyən edilməlidir.
Bu müddətdən sonra məcburi mediasiya və sürətləndirilmiş məhkəmə baxışı mexanizmlərinin tətbiqi nəzərdə tutula bilər.
Zahid Oruc bildirib ki, belə yanaşma həm etiraz edən sakinlərin hüquqlarının, həm də razılığa gələrək illərlə gözləyən digər mülkiyyətçilərin maraqlarının qorunmasına xidmət edə bilər.
Komitə sədri, həmçinin evin və ya obyektin dəyəri ilə onun yerləşdiyi torpağın dəyərinin hesablanmasının şəffaf qaydalarla tənzimlənməsinin vacibliyini qeyd edib.
