Torpaq tarix boyu sərvətin, nüfuzun və siyasi gücün əsas simvollarından biri hesab olunub. Müasir dövrdə də dünyanın müxtəlif ölkələrində milyonlarla, hətta milyardlarla akr əraziyə nəzarət edən monarxlar, dini qurumlar və milyarderlər var. Onların mülkiyyətində olan torpaqlar kənd təsərrüfatı, heyvandarlıq, meşəçilik, enerji resurslarının idarə edilməsi və təbiətin qorunması kimi strateji sahələrdə istifadə olunur.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, dünyanın ən böyük torpaq sahibləri ilə bağlı reytinqlər fərqli metodologiyalar əsasında hazırlanır. Bəzi siyahılarda monarxların dövlət başçısı kimi idarə etdikləri torpaqlar da nəzərə alınır, digərlərində isə yalnız şəxsi mülkiyyət hesablanır. Eyni yanaşma dini qurumlara aid torpaq sahələrinə də şamil edilir.
Dünyanın ən böyük torpaq sahibləri
Müxtəlif beynəlxalq qiymətləndirmələrə əsasən, ən böyük torpaq sahibləri bunlardır:
1. Kral III Çarlz (King Charles III) – təxminən 6,6 milyard akr. Bu rəqəmə Britaniya Tacına bağlı müxtəlif ölkələrdə yerləşən torpaqlar da daxildir.
2. Katolik Kilsəsi (Catholic Church) – təxminən 177 milyon akr torpaq. Kilsənin mülkiyyətinə müxtəlif ölkələrdə yerləşən dini, kənd təsərrüfatı və digər ərazilər daxildir.
3. Gina Rinehart – 24 milyon akr. Avstraliyanın ən varlı iş adamlarından biri olan Rinehart ölkənin ən böyük maldarlıq təsərrüfatlarına sahibdir.
4. Şeyx Təmim bin Həməd Al Tani (Tamim bin Hamad Al Thani) – təxminən 14,4 milyon akr torpaq sahəsinə nəzarət edir.
5. Ted Törner (Ted Turner) – 2 milyon akr. ABŞ-da ən böyük şəxsi torpaq sahiblərindən biri hesab olunur.
6. Reed ailəsi – 1,7 milyon akr.
7. Sten Kronke (Stan Kroenke) – 1,6 milyon akr. ABŞ-da iri rançoların və kənd təsərrüfatı torpaqlarının sahibidir.
8. Con Malone (John Malone) – təxminən 1,2 milyon akr. Bəzi mənbələrdə adı səhvən fərqli formada göstərilsə də, ABŞ-ın ən böyük fərdi torpaq sahiblərindən biridir.
Torpaq niyə strateji sərvət hesab olunur?
Mütəxəssislərin fikrincə, böyük torpaq sahələrinə sahib olmaq təkcə zənginlik göstəricisi deyil. Bu ərazilər ərzaq təhlükəsizliyi, su ehtiyatlarının qorunması, enerji layihələri, meşəçilik və biomüxtəlifliyin saxlanılması baxımından da mühüm strateji əhəmiyyət daşıyır.
Xüsusilə kənd təsərrüfatına yararlı torpaqların və təbii ehtiyatlarla zəngin ərazilərin dəyəri son illərdə daha da artıb. İqlim dəyişiklikləri və qlobal ərzaq təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqlar fonunda torpaq dünyanın ən qiymətli aktivlərindən biri olaraq qalmağa davam edir.
S.Abdulla
