white sugar in wood spoon on wood table
Şəkərdən tamamilə imtina etmək vacib deyil. Lakin gündəlik qida rasionunda əlavə şəkərin miqdarına nəzarət etmək olduqca önəmlidir. Həddindən artıq şəkərin müntəzəm qəbulu yalnız çəki artımına və diş problemlərinə deyil, qaraciyərin sağlamlığına da mənfi təsir göstərə bilər.
Bu barədə “Health” yazır.
Dietoloq Lindsi DeSotonun sözlərinə görə, qaraciyər qida maddələrinin emalında, qanda şəkərin normal səviyyəsinin qorunmasında və bir sıra digər mühüm proseslərdə iştirak edir. Rasionda əlavə şəkərin miqdarı çox olduqda onun bir hissəsi yağa çevrilərək qaraciyərdə toplana bilər.
Ən çox hansı şəkər təhlükəlidir?
Mütəxəssis xüsusilə fruktozaya diqqət çəkir. Qlükozadan fərqli olaraq, fruktozanın böyük hissəsi qaraciyərdə emal olunur. Orqanizmə həddindən artıq fruktoza daxil olduqda qaraciyərdə yağ əmələ gəlməsi sürətlənə və piylənmiş qaraciyər xəstəliyinin inkişaf riski arta bilər.
Xüsusilə metabolik disfunksiya ilə əlaqəli steatotik qaraciyər xəstəliyi bu baxımdan diqqət tələb edir.
Sadə şəkərlərin həddindən artıq qəbulu insulin müqaviməti, iltihabi proseslər, oksidləşdirici stress və bağırsaq mikroflorasında dəyişikliklərlə də əlaqələndirilir. Bu amillər orqanizmə əlavə metabolik yük yarada bilər.
Şəkər ən çox hansı məhsullarda olur?
Əlavə şəkərin əsas mənbələrindən biri şirin içkilərdir. Buraya qazlı içkilər, energetiklər, idman içkiləri, həmçinin şəkər əlavə edilmiş çay və qəhvə daxildir.
Lakin şəkər yalnız şirniyyatlarda olmur. Onu aşağıdakı məhsullarda da aşkar etmək mümkündür:
- şirin yoqurtlar;
- səhər yeməyi üçün hazır taxıl məhsulları;
- batonçiklər;
- şirin xəmir və un məmulatları;
- hazır smuzilər;
- kofe əsaslı şirin içkilər;
- müxtəlif souslar və hazır əlavələr.
Belə məhsulların müntəzəm və çox miqdarda istehlakı artıq çəki, diş çürüməsi, qanda qlükoza səviyyəsində kəskin dəyişikliklər və şirinə olan istəyin artması ilə əlaqələndirilir.
Meyvədəki şəkər də eynidirmi?
Mütəxəssislər əlavə şəkərlə bütöv meyvələrdə təbii şəkildə olan şəkəri eyni hesab etmirlər.
Bütöv meyvələrdə şəkərlə yanaşı lif, vitaminlər, minerallar və digər faydalı maddələr də var. Bu səbəbdən meyvə şirəsi və ya şəkər əlavə edilmiş məhsulla bütöv meyvənin orqanizmə təsiri eyni deyil.
Gündə nə qədər şəkər qəbul etmək olar?
Amerika Ürək Assosiasiyası kişilərə gündə 36 qramdan, qadınlara isə 25 qramdan çox əlavə şəkər qəbul etməməyi tövsiyə edir. Bu, müvafiq olaraq təxminən 9 və 6 çay qaşığı şəkərə bərabərdir.
Şəkər qəbulunu azaltmaq üçün dietoloq daha çox adi su və şəkərsiz içkilər içməyi, rasiona tərəvəz, meyvə və tam taxıllı məhsulları daxil etməyi tövsiyə edir.
Aşağı glikemik indeksə malik qidalara və doymamış yağlara üstünlük vermək də faydalı ola bilər.
Qaraciyərin sağlamlığı baxımından normal çəkinin qorunması da mühüm amildir. Artıq çəki və ya piylənmiş qaraciyər problemi olan şəxslərdə isə qidalanma və həyat tərzi ilə bağlı dəyişikliklər həkim məsləhəti ilə aparılmalıdır. Qaraciyərdə piylənmə artıq mövcuddursa, alkoqol qəbulunun məhdudlaşdırılması da tövsiyə olunur.
