Üzüm vitaminlər, minerallar və bitki mənşəli birləşmələrin mənbəyi hesab olunur. Lakin onun orqanizmə təsiri üzümün növündən, qəbul edilən miqdardan və insanın sağlamlıq vəziyyətindən asılıdır. Qırmızı və tünd rəngli üzüm antioksidant maddələrlə xüsusilə zəngindir. Ağ üzüm sortlarında isə adətən şəkərin miqdarı daha az olur.
Üzümün tərkibində lif, pektin, kalium, kalsium, fosfor, mis və B qrup vitaminləri var. Qabığında və çəyirdəyində antioksidant xüsusiyyətlərə malik flavonoidlər, resveratrol və proantosianidinlər mövcuddur. Bu xüsusiyyətlərinə görə üzüm balanslaşdırılmış qidalanmanın faydalı hissəsi ola bilər.
Resveratrolun xüsusiyyəti nədir?
Tədqiqatçıların xüsusi diqqət yetirdiyi maddələrdən biri resveratroldur. Eksperimental araşdırmalarda onun bəzi şişlərin inkişafı ilə əlaqəli proseslərə təsir imkanları öyrənilib.
Üzüm çəyirdəyində olan bir sıra birləşmələrin oxşar xüsusiyyətləri də araşdırılır. Lakin bu nəticələr üzüm yeməyin xərçəng xəstəliklərini müalicə edə və ya onların yaranmasının qarşısını qəti şəkildə ala biləcəyi anlamına gəlmir.
Ürək və bağırsaqlar üçün faydası
Üzüm ürək-damar sisteminin normal fəaliyyəti üçün vacib olan maddələri də ehtiva edir. Kalium ürəyin fəaliyyətində iştirak edir, bitki mənşəli antioksidantlar isə hüceyrələrin oksidləşdirici zədələnmədən qorunmasına kömək edir.
Lif isə bağırsaqların fəaliyyətini dəstəkləyir və həzm prosesində mühüm rol oynayır.
Sümüklərə də təsir göstərə bilər
Üzümün faydaları arasında sümük sağlamlığı ilə bağlı xüsusiyyətlər də qeyd olunur. Meyvənin tərkibində sümük toxumasının formalaşması və qorunmasında iştirak edən K vitamini və mis var.
Lakin bu maddələrin miqdarı üzümün sortundan və porsiyanın ölçüsündən asılıdır. Buna görə üzümü həmin maddələrin əsas mənbəyi hesab etmək düzgün deyil.
Gündə nə qədər üzüm yemək olar?
Mənbə materialında sağlam yetkin insan üçün gündə təxminən 130–150 qram üzüm optimal porsiya kimi göstərilir.
Üzüm çəyirdəyi də narahatlıq yaratmadığı halda qəbul edilə bilər. Çünki çəyirdəkdə bioloji aktiv bitki birləşmələrinin əhəmiyyətli hissəsi olur.
Lakin böyük miqdarda üzüm hər kəs üçün uyğun deyil. Giləmeyvənin tərkibində təbii şəkərlər var və həddindən artıq istehlak həzm sistemində narahatlıq yarada bilər. Mədə-bağırsaq xəstəlikləri və qanda qlükoza səviyyəsinə nəzarətlə bağlı problemləri olan insanlar xüsusilə diqqətli olmalıdırlar.
Hansı üzüm daha faydalıdır?
Üzüm sortlarının tərkibi də bir-birindən fərqlənir.
Qırmızı və tünd üzüm daha çox antosianin və digər antioksidant birləşmələr ehtiva edir.
Yaşıl üzüm bəzi insanlar üçün daha rahat həzm oluna bilər. Lakin çox miqdarda qəbul edildikdə daha güclü işlədici təsir göstərə bilər.
Ağ üzüm isə mənbə materialında nisbətən daha az şəkər ehtiva edən variant kimi xarakterizə olunur.
Dişlərə diqqət
Üzümün tərkibindəki şəkərlər və turşular diş minasına təsir göstərə bilər. Buna görə üzüm yedikdən sonra ağzı su ilə yaxalamaq məsləhətdir.
Lakin dərhal dişləri fırçalamaq tövsiyə edilmir. Səbəb odur ki, turşular diş minasının səthini müvəqqəti olaraq daha həssas və zədələnməyə açıq vəziyyətə gətirə bilər.
Üzüm faydalı qida olsa da, burada əsas məsələ miqdardır. Onu balanslı qidalanmanın bir hissəsi kimi qəbul etmək daha məqsədəuyğundur; üzümün hər hansı xəstəliyi müalicə etdiyi barədə nəticə çıxarmaq isə düzgün deyil.
Sunay Aydın
