Skip to content
cropped-cropped-logo.png

Analitik İnternet Portalı

Primary Menu
  • Siyasət
  • Dünya
  • Müsahibə
  • İqtisadiyyat
  • Araşdırma
  • Gündəm
  • İdman
  • Media
  • Şou Biznes
  • Sosial
  • Redaksiya Siyasəti
Light/Dark Button
  • İqtisadiyyat

“İranla müharibə qlobal ərzaq böhranına səbəb olacaq” –

User 07 Mart 2026 - 13:45 (Last updated: 07 Mart 2026 - 13:28)
erzaq anbar

İrandakı müharibəyə görə, gübrə təchizatında yaranan fasilələr qlobal ərzaq qıtlığına səbəb ola bilər.

Bu barədə Britaniyanın «Financial Times» qəzeti bildirib.

Müharibə dünyanın ən böyük istehsalçılarından birinə təzyiq göstərdiyindən gübrə qiymətləri kəskin şəkildə artıb, onun ixracı isə azalıb. Analitiklər xəbərdarlıq edirlər ki, təchizatda fasilələr belə davam edərsə, qarşıdakı 6-10 həftə içərisində çörəyin qiyməti arta bilər.

Qəzet yazır ki, İrandakı münaqişə gübrə təchizatını pozub və qlobal ərzaq qıtlığı təhlükəsi yaradıb.  Şirkət rəhbərləri və analitiklər xəbərdarlıq edirlər ki, İrandakı münaqişə Yaxın Şərqdə gübrə istehsalına və ixracına mane olur, qlobal təchizat qıtlığına səbəb olur və ərzaq qiymətlərinin artması ilə bağlı narahatlıqlar yaradır.

Yaxın Şərq dünyanın ən böyük gübrə istehsalçılarından biridir və Hörmüz boğazı gübrə ixracı üçün əsas nəqliyyat yoludur. Belə ki, dünyada ən çox istifadə olunan karbamid olduğu halda, ümumi karbamid ixracının təxminən 35%-i boğazdan keçir. Karbamid ən çox istifadə edilən azot gübrəsidir və qlobal qida istehsalının təxminən yarısına təsir edir. Bu marşrutla həmçinin fosfat gübrələrinin istehsalında əsas komponenti olan kükürd ixracının 45%-i və azot gübrələrinin əsas komponenti olan əhəmiyyətli miqdarda ammonyak da daşınır.

Avropanın ən böyük gübrə şirkəti olan «Yara»nın baş direktoru Svein Tore Holsæter bildirib ki, “Bu vəziyyəti qlobal qida istehsalı üçün potensial olaraq ciddi problemdir».

O əlavə edib ki, İran müharibəsində əsas diqqət neft və qaz sektoruna yönəldiyindən, münaqişənin gübrə sənayesinə təsiri “kölgədə qalıb”. Halbuki, əgər fermerlər gübrə almasalar, ilk məhsulun məhsuldarlığı 50 faiz azala bilər.

«Lyndon B. Johnson» İctimai Səhiyyə Məktəbinin qida sistemləri üzrə mütəxəssisi Raj Patelin sözlərinə görə, təchizatda fasilələr davam edərsə, çörək qiymətləri altı-on həftə ərzində, yumurta bir neçə ay ərzində, donuz əti və broyler ətinin qiymətləri isə altı ay ərzində arta bilər.

Artıq münaqişə gübrənin qiymətinə təsir edib – gübrə qiymətləri kəskin şəkildə artıb.

«Argus» xəbər verir ki, Yaxın Şərqdə dənəvər karbamid qiymətləri cümə günündən bəri təxminən 130 dollar artaraq ton başına 575 ilə 650 dollar arasında, Misir ixrac qiymətləri isə eyni dövrdə təxminən 125 dollar artaraq ton başına 610 ilə 625 dollar arasında olub.

Avropa ammonyakın qiyməti də yüksəlib, aprel ayı üzrə müqavilələrdə 1000 tonluq müqavilə üçün 1 ton ammonyakın qiyməti 725 dollara qalxıb ki, bu da fevral ayının ortalarından təxminən 130 dollar yüksəkdir.

Analitiklər hesab edirlər ki, İrandakı müharibənin ərzaq bazarına təsiri Rusiyanın 2022-ci ildə Ukraynaya müdaxiləsi nəticəsində yaranan qida şokundan daha dağıdıcı ola bilər.

Bu hücum enerji və gübrə qiymətlərinin yüksəlməsinə və qlobal ərzaq qiymətlərinin rekord həddə çatmasına səbəb olub. “2022-ci ildə qiymətlər kəskin şəkildə artdıqda, bu, gözlənilməz idi, lakin bazar uyğunlaşa bildi, çünki Rusiyadan ixrac davam edir”, – deyə CRU-nun gübrə rəhbəri Kris Louson bildirib. İndi isə fərqli vəziyyətdir – çünki söhbət Hörmüz boğazının bağlanmasından gedir.

Patel bildirib ki, ərzaq bazarına təsir 2022-ci ildə daha çox hiss olunub, çünki Ukrayna əsas buğda ixracatçısı idi, lakin “bu dəfə təsir daha geniş yayılacaq”.

Fasilələr artıq istehsala təsir göstərir. Keçən il 5,4 milyon ton karbamid ixrac edən və bu məhsulun qlobal ticarətinin təxminən 10%-ni təmin edən «Qatar Energy» şirkəti, bazar ertəsi günü dron hücumundan sonra «Ras Laffan» kompleksində kükürd, ammonyak və karbamid istehsalını dayandırdığını bildirdi. «Argus» şirkətinin gübrə qiymətləri üzrə rəhbəri Sara Marlowun sözlərinə görə, İran özü münaqişə səbəbindən ammonyak istehsalını dayandırıb, regiondakı digər ölkələrdəki istehsalçılar isə gəmilərin Hörmüz boğazından keçə bilməməsi səbəbindən istehsalın azaldılmasına hazırlaşırlar.

Gübrə bazarına enerji qiymətləri, daha dəqiqi enerjinin bahalaşması da təsir edir. Məsələ bundadır ki, ammonyak və karbamid kimi azot əsaslı gübrələrin istehsalı üçün əsas xammal – təbii qazdır, o da son günlər kəskin bahalaşıb.

Belə ki, «Yara» şirkətinin Avropada gübrə istehsalı üçün istifadə etdiyi qazın qiyməti Britaniya istilik vahidi üçün 10,6 dollardan 20 dollaradək, yəni ikiqat artıb.

Bu fasilə fermerlər üçün xüsusilə çətin bir vaxtda baş verir. Avropanın və Şimal yarımkürəsinin bəzi bölgələrində fermerlər ilin sonlarında məhsuldarlığa təsir edən qida maddələrini alıb payladıqda yaz gübrələməsinə başlayırlar. Holsether deyib: “Məni narahat edən odur ki, 2022-ci ildə gördüyümüz kimi, ən çox əziyyət çəkənlər ən həssas insanlardır. Biz bunun nəyə gətirib çıxardığını gördük: dünyanın bir çox yerində aclıq və qida çatışmazlığı.”

AzPost.az

Post navigation

Previous: “Əvvəlki makroiqtisadi modellər artıq siyasi qərarlara təsir etmir”
Next: Süni intellekt Azərbaycanda da ixtisarlara səbəb olacaq

Oxşar xəbərlər

avtomobil bazari
  • İqtisadiyyat

“İkinci əl” avtomobillərin satışı üçün yeni prosedur müəyyənləşir

User 18 Noyabr 2026 - 11:56
dollar qizil
  • İqtisadiyyat

Qızılın qiyməti düşdü – Azərbaycanda qiymətlər ucuzlaşacaq?

User 18 Noyabr 2026 - 10:39
valyuta
  • İqtisadiyyat

Bu günə olan valyuta məzənnələri

User 18 Noyabr 2026 - 09:30

xƏBƏR

ceyhun hakan fidan
  • Siyasət

Ceyhun Bayramov Hakan Fidanla telefonla danışdı

User 18 Noyabr 2026 - 23:46
Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovla türkiyəli həmkarı Hakan Fidan arasında telefon danışığı baş tutub. “Hürriyet” qəzetinin...
Read more about Ceyhun Bayramov Hakan Fidanla telefonla danışdı
Gürcüstan və Rusiya rəsmiləri sabah ilk dəfə görüşəcək rus gurcu
  • Dünya

Gürcüstan və Rusiya rəsmiləri sabah ilk dəfə görüşəcək

User 18 Noyabr 2026 - 23:41
Paşinyan Azərbaycanla sülh sazişindən sonra istefa verəcəyini açıqladı pasinyan qurultay
  • Dünya

Paşinyan Azərbaycanla sülh sazişindən sonra istefa verəcəyini açıqladı

User 18 Noyabr 2026 - 23:06
Arıqlamaq istəyənlər üçün ən faydalı çərəz açıqlandı badam
  • Maraqlı

Arıqlamaq istəyənlər üçün ən faydalı çərəz açıqlandı

User 18 Noyabr 2026 - 22:47
Əkrəm İmamoğluna 2 il 1 ay həbs cəzası verildi – Siyasi hüquqları məhdudlaşdırılır ekrem im
  • Dünya

Əkrəm İmamoğluna 2 il 1 ay həbs cəzası verildi – Siyasi hüquqları məhdudlaşdırılır

User 18 Noyabr 2026 - 22:09
  • Haqqımızda
  • Əlaqə
Copyright © Bütün hüquqlar qorunur | ReviewNews by AF themes.