Elektrik enerjisinə qənaət etmək üçün yalnız işığı söndürmək kifayət etmir. Evdə hər gün istifadə etdiyimiz bəzi məişət cihazları saatlarla işlədiyinə görə elektrik sərfiyyatına daha ciddi təsir göstərə bilər.
Xüsusilə isitmə və soyutma sistemləri, su qızdırıcıları, paltaryuyan və quruducu maşınlar, soyuducu və mətbəx cihazlarının istifadəsi elektrik hesabının formalaşmasında mühüm rol oynayır. ABŞ Energetika Nazirliyi də məişətdə soyutma, isitmə, soyuducu, yemək bişirmə və paltar yuma-qurutma kimi sahələrin elektrik istehlakında böyük paya malik olduğunu bildirir.
Azərbaycanda isə 2026-cı ildən əhali üçün aylıq 1 manat sabit elektrik tarifi tətbiq olunur. Bunun üzərinə istifadə olunan elektrik enerjisinin həcminə görə ödəniş hesablanır: aylıq istehlakın 200 kVt·saata qədər olan hissəsi üçün 8,4 qəpik, 200–300 kVt·saat arasında olan hissə üçün 10 qəpik, 300 kVt·saatdan çox olan hissə üçün isə 15 qəpik tarif müəyyən edilib.
Bəs evdə hansı cihazlara daha çox diqqət etmək lazımdır?
1. Kondisioner
Xüsusilə yay aylarında elektrik sərfiyyatının əsas mənbələrindən biri kondisioner ola bilər. Cihazın uzun müddət və aşağı temperaturda işlədilməsi sərfiyyatı artırır.
Necə istifadə etməli?
Kondisioneri otağı həddindən artıq soyudacaq temperaturda saxlamaq əvəzinə daha münasib temperatur seçmək, qapı-pəncərələri bağlı saxlamaq və filtrləri mütəmadi təmizləmək faydalıdır. Çirkli filtr hava axınını zəiflədə və cihazın daha çox işləməsinə səbəb ola bilər.
2. Elektrik su qızdırıcısı
Elektriklə işləyən su qızdırıcıları uzun müddət aktiv qaldıqda əhəmiyyətli enerji sərf edə bilər. Xüsusilə suyun daim yüksək temperaturda saxlanılması əlavə istehlak yaradır.
Necə istifadə etməli?
Su qızdırıcısının temperaturunu ehtiyacdan artıq yüksəltməmək, istilik izolyasiyasını və texniki vəziyyətini yoxlamaq, imkan daxilində cihazı saatlarla boş yerə yüksək temperaturda saxlamamaq məsləhətdir.
3. Elektrik sobası və plitə
Elektriklə işləyən soba və plitələr yüksək güclə çalışan cihazlardır. Yemək hazırlanması zamanı uzun müddət işlədikdə sərfiyyat artır.
Necə istifadə etməli?
Yeməyin bişmə müddətini düzgün planlaşdırmaq, sobanı lazım olduğundan əvvəl qızdırmamaq və bişirmə zamanı qapaqdan düzgün istifadə etmək enerji itkisini azalda bilər.
4. Paltar quruducu
Paltar quruducuları istilik yaratdığı üçün çox enerji tələb edə bilən cihazlardandır. ABŞ Energetika Nazirliyinin məişət elektrik istehlakı ilə bağlı materiallarında da paltar quruducusu daha yüksək istehlak göstərə bilən cihazlar sırasında göstərilir.
Necə istifadə etməli?
Maşını az miqdarda paltarla işlətməkdənsə, imkan daxilində tam və istehsalçının tövsiyə etdiyi yükə yaxın doldurmaq daha səmərəlidir. Paltarın əvvəlcədən yaxşı sıxılması da quruma müddətini azalda bilər.
5. Paltaryuyan maşın
Paltaryuyan maşının sərfiyyatı yalnız elektrik mühərriki ilə bağlı deyil. Suyun qızdırılması da enerji tələb edir.
Necə istifadə etməli?
Paltarların çoxu üçün daha aşağı temperaturda yuma proqramlarından istifadə etmək və maşını yarımboş işlətməmək elektrik sərfiyyatını azaltmağa kömək edə bilər.
6. Soyuducu
Soyuducu digər cihazlardan fərqli olaraq gün ərzində fasiləsiz işləyir. Buna görə onun enerji səmərəliliyi və düzgün istifadəsi uzun müddətdə əhəmiyyətlidir.
Necə istifadə etməli?
Soyuducunun qapısını tez-tez və uzun müddət açıq saxlamamaq, cihazı istilik mənbələrinin yanına qoymamaq, arxa hissəsində hava dövranını təmin etmək və temperaturu həddindən artıq aşağı salmamaq lazımdır.
Köhnə və texniki cəhətdən problemli soyuducular da daha çox enerji sərf edə bilər.
7. Elektrik çaydanı
Elektrik çaydanı qısa müddət işləsə də, yüksək güclə çalışan cihazdır. Əsas problem isə ehtiyacdan çox suyun qaynadılmasıdır.
Necə istifadə etməli?
Bir fincan çay üçün çaydana bir neçə litr su doldurmaq əvəzinə yalnız lazım olan miqdarda su tökmək daha səmərəlidir. Gün ərzində dəfələrlə boş yerə su qızdırmaqdan qaçmaq lazımdır.
“Stand-by” rejimini də unutmayın
Televizor, kompüter, oyun konsolu, modem və müxtəlif elektron cihazlar söndürüldükdə belə bəzən gözləmə rejimində enerji sərf etməyə davam edə bilər. Ayrı-ayrı cihazların bu sərfiyyatı böyük görünməsə də, çoxsaylı cihazlar və uzun müddət nəzərə alındıqda ümumi istehlaka təsir göstərə bilər. ABŞ Energetika Nazirliyi də məişətdə “plug loads” və gözləmə rejimində olan cihazların enerji istifadəsində əhəmiyyətli paya malik ola bildiyini qeyd edir.
Buna görə istifadə edilməyən cihazları imkan daxilində elektrik şəbəkəsindən ayırmaq və ya açılıb-sönən çoxlu prizlərdən istifadə etmək əlavə qənaət imkanı yarada bilər.
Əsas məsələ cihazın gücü yox, istifadə müddətidir
Bir cihazın üzərində yüksək vatt göstəricisinin olması onun avtomatik olaraq ay ərzində ən çox elektrik xərcləyən cihaz olması demək deyil. Sərfiyyata cihazın gücü ilə yanaşı, gün ərzində neçə saat və hansı rejimdə işlədilməsi də təsir edir.
Məsələn, yüksək güclü cihaz qısa müddət işləyə, daha aşağı güclü cihaz isə sutka ərzində fasiləsiz istifadə oluna bilər. Buna görə evdə elektrik xərcini azaltmaq istəyənlər ilk növbədə uzun müddət işləyən və istilik/soyutma yaradan cihazların istifadəsinə diqqət etməlidirlər.
Sadə qayda:
Kondisioner, su qızdırıcısı, soba, quruducu və digər yüksək enerji tələb edən cihazları ehtiyacdan artıq işlətməmək; soyuducu kimi fasiləsiz çalışan cihazları isə düzgün temperaturda və texniki baxımdan saz vəziyyətdə saxlamaq elektrik hesabını azaltmağa kömək edə bilər.
Ən vacibi isə ayın sonunda yalnız “nə qədər pul gəldi?” sualına baxmamaqdır. Sayğac göstəricisini mütəmadi izləməklə hansı vərdişdən sonra sərfiyyatın artdığını müəyyən etmək mümkündür.
Sunay Aydın
