ABB
AzPost-a daxil olan şikayətdə bildirilir ki, artıq iki aydır Azərbaycan Beynəlxalq Bankı (ABB) müştərinin kartından “keşbek bərpası” adı ilə vəsait tutur. Məbləğ kiçik olsa da, vətəndaş bunun qanuniliyinin və əsasının nədən ibarət olduğunu öyrənmək istəyir.
Məsələyə hüquqi və qanunvericilik baxımından yanaşsaq, ilk növbədə “Azərbaycan Respublikasının Banklar haqqında Qanunu” və Mülki Məcəllə əsas götürülür. Qanunvericiliyə görə, bank ilə müştəri arasında bağlanmış müqavilə bütün ödənişlərin və xidmət haqlarının şərtlərini özündə əks etdirməlidir. Yəni, bank yalnız müqavilədə nəzərdə tutulan əsaslarla müştərinin hesabından pul tuta bilər.
Keşbek xidmətləri əslində bankların müştərilərə təqdim etdiyi əlavə stimuldur. Müştəri kartla ödəniş etdikdə müəyyən faiz geri qaytarılır. Lakin bəzi hallarda bank sonradan əməliyyatın düzgünlüyünü yoxladıqda və ya qaydaların pozulduğunu müəyyənləşdirdikdə həmin keşbeki geri ala bilər. Bunun üçün mütləq müqavilədə və ya xidmət şərtlərində xüsusi bənd göstərilməlidir.
Əgər müqavilədə belə bir bənd açıq şəkildə qeyd edilməyibsə, müştərinin hesabından tutulan vəsait qanunsuz tutulma hesab oluna bilər. Bu halda müştərinin bir neçə hüququ var:
-
Bankdan rəsmi izahat tələb etmək. Müştəriyə “keşbek bərpası” adı ilə tutulan məbləğin hüquqi əsası və dəqiq səbəbləri yazılı şəkildə təqdim olunmalıdır.
-
Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatasına və ya Mərkəzi Banka şikayət etmək. Əgər bank izahat vermirsə və ya müştəri cavabı qənaətbəxş saymırsa, tənzimləyici quruma müraciət etmək mümkündür.
-
Məhkəmə qaydasında müraciət. Mülki Məcəlləyə əsasən, müştəri hesabından əsassız tutulan hər bir vəsait geri qaytarılmalıdır.
Hüquqşünasların fikrincə, müştəriyə əvvəlcədən xəbərdarlıq edilmədən, müqavilədə göstərilmədən aparılan hər cür tutulma istehlakçı hüquqlarının pozulması deməkdir.
Beləliklə, ABB-nin “keşbek bərpası” adı ilə pul tutması yalnız müqavilədə nəzərdə tutulmuş şərtlərə əsaslanarsa qanuni sayılır. Müştərilər isə öz hüquqlarını qorumaq üçün həm bank qarşısında, həm də qanunverici orqanlar qarşısında tələb irəli sürə bilərlər.
İndi sual budur: bank bu xidmətin şərtlərini açıq şəkildə açıqlayıbmı, yoxsa müştərilər yenə də “gizli tutulmalar”la üz-üzə qalır?
