Pensiya
İnsan bəzən gəlirinin artdığını hiss edir, amma ayın sonunda əvvəlki kimi pul çatışmazlığı yaşayır. Bunun səbəbi yalnız qiymətlərin yüksəlməsi deyil. Gəlir artdıqca xərclərin də səssiz şəkildə böyüməsi mümkündür.
İqtisadiyyatda buna “həyat tərzi inflyasiyası” kimi yanaşmaq olar. İnsan gəliri artanda daha bahalı restoran, daha tez-tez taksi, yeni abunəliklər və daha çox impulsiv alış-veriş etməyə başlayır.
Məsələn, gündə cəmi 3 manatlıq əlavə xərc ay ərzində təxminən 90 manat edir. Gündə 5 manatlıq əlavə xərclər isə 150 manata çatır.
Ən təhlükəli xərclər isə çox vaxt böyük olanlar deyil, kiçik və təkrarlanan ödənişlərdir.
Telefon tətbiqlərinin abunəlikləri, istifadə edilməyən onlayn xidmətlər, çatdırılma haqqı, gündəlik kofe, avtomobildə kiçik alışlar və mağazada “bunu da götürüm” düşüncəsi ailə büdcəsində ciddi məbləğ yarada bilər.
Digər problem xərclərin avtomatikləşməsidir. Kartla ödəniş zamanı insan nağd pul xərcləyirmiş kimi hiss etməyə bilər. Bu da bəzi hallarda alış qərarını asanlaşdırır.
Ailə büdcəsini idarə etmək üçün ilk addım hər şeyi qadağan etmək deyil. Bir ay ərzində xərcləri kateqoriyalar üzrə yazmaq kifayətdir: ərzaq, kommunal, nəqliyyat, restoran, geyim, onlayn xidmətlər, avtomobil və digər xərclər.
Sonra ortaya maraqlı mənzərə çıxa bilər. İnsan özünü “böyük alış-veriş etmirəm” deyə düşünür, amma ay ərzində xırda ödənişlərə yüzlərlə manat sərf edir.
Mütəxəssislərin şəxsi maliyyə ilə bağlı əsas tövsiyələrindən biri də qənaəti ayın sonunda qalan puldan deyil, gəlir daxil olan kimi planlaşdırmaqdır.
Məsələn, maaşın müəyyən hissəsini əvvəlcədən yığmaq və qalan məbləğlə ayı idarə etmək xərclərin nəzarətdən çıxmasının qarşısını ala bilər.
Əsas məsələ nə qədər qazandığınızdan çox, pulun hara getdiyini bilməyinizdir.
