Avtomobil almaq çoxları üçün böyük maliyyə qərarıdır. Lakin alıcıların bir hissəsi maşının yalnız görünüşünə, yürüşünə və qiymətinə diqqət yetirir. Nəticədə alışdan bir neçə həftə sonra mühərrik, sürətlər qutusu, asqı, elektronika və ya kuzovla bağlı problemlər ortaya çıxa bilər.
Mütəxəssislərin də tez-tez diqqət çəkdiyi əsas məsələ budur: maşını almaqdan əvvəl xərclənən kiçik məbləğ sonradan böyük təmir xərcindən qoruya bilər.
1. Yalnız qiymətə baxmaq
Ən geniş yayılmış səhvlərdən biri avtomobili bazardan xeyli ucuz gördükdə dərhal almağa çalışmaqdır.
Ucuzluğun səbəbi qəza, mühərrik və ya sürətlər qutusu problemi, böyük yürüş, sənədlərlə bağlı məsələ və ya yaxın zamanda tələb olunacaq bahalı texniki xidmət ola bilər.
Buna görə avtomobilin qiymətini oxşar model və il üzrə digər elanlarla müqayisə etmək vacibdir.
2. Yürüş göstəricisinə kor-koranə inanmaq
Odometrdə yazılan rəqəm avtomobilin real vəziyyətinin tam göstəricisi deyil. Xüsusilə işlənmiş avtomobildə yürüş göstəricisinin dəyişdirilməsi riski nəzərə alınmalıdır.
Sükanın, pedal rezinlərinin, sürücü oturacağının, düymələrin və digər tez istifadə olunan hissələrin aşınması göstərilən yürüşlə uyğun gəlmirsə, əlavə yoxlama aparmaq lazımdır.
Ən yaxşı variant servis tarixçəsini, texniki baxış məlumatlarını və mümkün olduqda avtomobilin əvvəlki qeydiyyat və xidmət məlumatlarını yoxlamaqdır.
3. Maşını yalnız gözlə yoxlamaq
Təmiz salon və parlaq kuzov avtomobilin texniki cəhətdən yaxşı olması demək deyil.
Mühərrikin vəziyyəti, yağ sızmaları, soyutma sistemi, əyləc sistemi, asqı, sükan mexanizmi və elektron sistemlər mütləq yoxlanmalıdır.
İşlənmiş avtomobil alarkən müstəqil ustanın baxışı xüsusilə vacibdir. Satıcının təklif etdiyi servisə deyil, mümkün qədər alıcının seçdiyi müstəqil mütəxəssisə üstünlük vermək daha təhlükəsizdir.
4. Test sürüşünü keçirmək
Bəzi alıcılar avtomobili yerində işə salır, bir neçə dəqiqə gözləyir və qərar verir. Bu, ciddi səhvdir. Test sürüşü zamanı mühərrikin işləməsi, sürətlər qutusunun keçidləri, əyləc, sükan, asqı və avtomobilin yolda davranışı daha yaxşı qiymətləndirilə bilər.
Mümkündürsə, avtomobili həm şəhər daxilində, həm də daha yüksək sürətdə yoxlamaq faydalıdır.
5. Qəza tarixçəsini araşdırmamaq
Kuzovun bir neçə detalının rənglənməsi avtomobilin mütləq problemli olması demək deyil. Lakin böyük qəza keçirmiş avtomobildə kuzov geometriyası, təhlükəsizlik sistemləri və digər elementlərlə bağlı risklər yarana bilər.
Buna görə yalnız “rənglənib-rənglənməyib” sualına yox, niyə rəngləndiyinə də baxmaq lazımdır.
6. VIN kodunu yoxlamamaq
Avtomobilin VIN kodu onun identifikasiya nömrəsidir. Bu kod vasitəsilə bir sıra hallarda avtomobilin tarixçəsi, əvvəlki qeydiyyatı, qəza və servis məlumatları haqqında əlavə informasiya əldə etmək mümkündür.
VIN yoxlanmadan avtomobil almaq alıcının vacib məlumat mənbələrindən birindən imtina etməsi deməkdir.
7. Sənədləri ikinci plana keçirmək
Avtomobil texniki baxımdan ideal olsa belə, sənədlərlə bağlı problem alıcı üçün ciddi risk yarada bilər.
Qeydiyyat məlumatları, mülkiyyət hüququ, VIN-in sənədlərlə uyğunluğu, məhdudiyyət və digər hüquqi məsələlər yoxlanmalıdır.
“Maşın yaxşıdır, sənədlərə sonra baxarıq” yanaşması təhlükəlidir.
8. Alışdan sonrakı xərcləri hesablamamaq
Avtomobilin qiyməti onun real xərcinin yalnız bir hissəsidir. Alışdan sonra yağ və filtrlərin dəyişdirilməsi, təkərlər, akkumulyator, əyləc hissələri, sığorta, qeydiyyat, yanacaq və digər xərclər ortaya çıxa bilər. Məsələn, 20 min manatlıq avtomobil alan şəxs büdcəsinin bütününü alışa xərcləyirsə, sonradan çıxan 1–2 min manatlıq təmir və texniki xidmət xərci ciddi maliyyə problemi yarada bilər.
Bu səbəbdən avtomobilin qiymətindən əlavə ilkin servis ehtiyatı saxlamaq daha düzgün yanaşmadır.
9. Yanacaq sərfiyyatını nəzərə almamaq
İki avtomobil eyni qiymətə satıla bilər, amma sahibinə illik xərc baxımından tamamilə fərqli yük yarada bilər. Mühərrikin həcmi, avtomobilin çəkisi, sürüş şəraiti və illik yürüş yanacaq xərclərinə ciddi təsir edir.
Avtomobil seçərkən “neçəyə alıram?” sualı ilə yanaşı “ildə mənə neçəyə başa gələcək?” sualını da vermək lazımdır.
10. Emosional qərar vermək
Ən təhlükəli səhvlərdən biri avtomobili bəyənən kimi qərar verməkdir. “Bu maşın çox xoşuma gəldi, indi almazsam başqası alacaq” düşüncəsi alıcını yoxlamaları keçməyə sövq edə bilər.
Halbuki yaxşı avtomobil almağın ən sadə qaydalarından biri tələsməməkdir. Bir avtomobilin yoxlanılmasına sərf olunan bir neçə saat sonradan aylarla davam edən təmir probleminin qarşısını ala bilər.
Maşın alarkən qısa yoxlama siyahısı
Avtomobil almadan əvvəl ən azı bunlar yoxlanmalıdır:
-VIN və sənədlər;
-real yürüş və servis tarixçəsi;
-mühərrik;
-sürətlər qutusu;
-əyləc sistemi;
-asqı və sükan;
-kuzov və qəza izləri;
-elektron sistemlər;
-təkərlər;
-test sürüşü;
-avtomobilin illik yanacaq və texniki xidmət xərci.
Əsas prinsip sadədir: avtomobili satıcının dediklərinə görə yox, yoxlamanın nəticəsinə görə almaq lazımdır.
İşlənmiş avtomobil bazarında ən ucuz maşın həmişə ən sərfəli seçim deyil. Bəzən bir qədər baha, lakin texniki vəziyyəti yaxşı olan avtomobil sonrakı illərdə sahibinə daha az xərc yaradır. Alış zamanı əsas sual “bu maşın neçəyədir?” yox, “bu avtomobil mənə ümumilikdə neçəyə başa gələcək?” olmalıdır.
S.Abdulla
