Bu gün Qahirənin qumlu düzənliklərində ucalan Böyük Giza Piramidasına baxdıqda, qarşımızda sarımtıl-qəhvəyi, pilləli və zamanın aşındırdığı nəhəng bir daş kütləsi görürük. Dünyanın yeddi möcüzəsindən bu günə qədər gəlib çatan yeganə tikili olan bu abidə haqqında demək olar ki, hamımızın təsəvvürü eynidir: səhra rəngli qədim daşlar.
Lakin arxeoloji tapıntılar və tarixi qaynaqlar sübut edir ki, eramızdan əvvəl 2500-cü illərdə firon Xeopsun əmri ilə bu piramida tamamlananda, o tamamilə fərqli – göz qamaşdırıcı bir görkəmə malik olub.
Ağappaq divarlar və güzgü effekti
Qədim misirlilər piramidanın əsas strukturunu qurduqdan sonra onun üzərini “Tura əhəngdaşı” (Tura limestone) adlanan xüsusi, yüksək keyfiyyətli ağ daşlarla örtmüşdülər. Fəhlələr bu ağ daşların səthini o qədər hamarlamışdılar ki, onlar günəş şüaları altında nəhəng bir güzgü kimi parıldayırdı.
Piramidaların ağ örtüyü günəş işığını o qədər güclü əks etdirirdi ki, onları onlarla kilometr uzaqlıqdan, hətta İsrailin cənubundakı dağlardan belə görmək mümkün idi. Yerli sakinlər piramidanı “İxet” – yəni “Möhtəşəm İşıq” adlandırırdılar.
Piramidanın ən təpəsində isə “Piramidion” adlanan və qızıl (yaxud qızıl-gümüş qarışığı olan elektron) təbəqə ilə örtülmüş konusvari daş yerləşirdi. Günəş çıxanda ilk işıq bu qızıl zirvəyə dəyir və bütün səhranı aydınladırdı.
Bu möhtəşəm örtüyə nə oldu?
Bəs bu gün həmin ağ və parlaq daşlar haradadır? Cavab həm təbiət hadisələrində, həm də insanların ehtiyaclarında gizlidir.
Zəlzələlər: Eramızın 1303-cü ilində baş verən güclü zəlzələ piramidanın xarici ağ örtüyünü zədələdi və daşların bir qismi yerə töküldü.
Tikinti materialı kimi istifadə: Orta əsrlərdə Qahirəni idarə edən ərəb sultanları və yerli əhali piramidadan qopan və ya hələ də üzərində qalan həmin hazır, hamar ağ daşları sökərək şəhərdə məscidlərin, qalaların və evlərin tikintisində istifadə etdilər. Məsələn, Qahirədəki məşhur Sultan Həsən məscidi məhz piramidanın ağ daşlarından tikilib.
Bu gün piramidanın yalnız ən təpə hissəsində (Xafre piramidasında) həmin qədim örtüyün kiçik bir qalığı nəzərə çarpır. Bizim gördüyümüz isə abidənin “lüt”, yəni daxili strukturunu təşkil edən kobud daşlardır. Piramidaların ilkin görüntüsünü təsəvvür etmək, qədim mühəndisliyin və estetik anlayışın miqyasını anlamaq üçün hər birimizə yeni bir baxış bucağı təqdim edir.
N.Talıbov
