Son aylarda dünya maliyyə bazarlarının ən çox müzakirə etdiyi aktiv şübhəsiz ki, qızıldır. Qlobal iqtisadiyyatdakı qeyri-müəyyənliklər, mərkəzi bankların faiz siyasəti və artan geosiyasi risklər fonunda qızılın qiyməti tarixi zirvələri yeniləməkdə davam edir.
Bəs qızılın birjalardakı bu kəskin hərəkəti investorlara nə vəd edir və Azərbaycanda qızılın qramı neçəyədir?
Birjalarda son durum və qlobal təkanverici amillər
İlin əvvəlində bir troya unsiyası üçün 5100 dollar həddini aşaraq tarixi rekord vuran qızıl fyuçersləri, hazırda bəzi korreksiyalara rəğmən investorların əsas qoruyucu aktivi olaraq qalır.
Beynəlxalq ekspertlərin fikrincə, qızılın bu dərəcədə cəlbedici olmasının arxasında bir neçə mühüm qlobal amil dayanır:
Dəyərdən düşməyə qarşı ticarət (Debasement trade): İnvestorlar uzunmüddətli büdcə və pul-kredit siyasəti ilə bağlı narahatlıqlara görə dövlət istiqrazları və dollar nağd vəsaitlərini azaldaraq qızıla üz tuturlar.
Mərkəzi bankların faiz qərarları: ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin (FED) baza faiz dərəcələrini aşağı salma ehtimalları qızılın cəlbediciliyini artırır.
Geosiyasi gərginliklər: Dünyanın fərqli bölgələrində davam edən böhranlar böyük fondları riskləri sığortalamaq (hedcinq) məqsədilə qızıl almağa məcbur edir.
Dünya nəhənglərindən böyük proqnoz: Qızıl hara doğru gedir?
Dünyanın ən nüfuzlu investisiya bankları qızılın gələcək perspektivləri ilə bağlı proqnozlarını yuxarı doğru yeniləyiblər. Maliyyə nəhənglərinin gözləntiləri qızılın hələ uzun müddət bahalı olacağını göstərir:
Goldman Sachs Group: Analitiklər qızılın son proqnozunu unsiya üçün 5400 dollar səviyyəsinə yüksəldiblər (əvvəlki gözlənti 4900 dollar idi). Bank risklərin artıq konkret hadisələrlə yox, daha qlobal xarakter daşıdığını bildirir.
J.P. Morgan: Bu maliyyə institutu isə qızılın qiymətinin unsiya üçün 5000 dollar həddinə çatacağını və uzunmüddətli dövrdə (məsələn, 2030-cu ilə qədər) hətta 7000 dollara qədər yüksələ biləcəyini ehtimal edir.
Azərbaycanın daxili bazarı: Qızılın qramı neçəyədir?
Qlobal birjalarda bir troya unsiyasının (31.1 qram) qiymətindəki hərəkətlilik Azərbaycanın daxili qızıl bazarına və Mərkəzi Bankın müəyyən etdiyi rəsmi məzənnələrə birbaşa təsir edir.
İyul ayının ortalarına olan yerli bazar göstəriciləri əyyarlar üzrə bu şəkildə dəyişir:
583 / 585 əyar (Rus və Türk qızılı): 125 – 135 AZN (bəzi zərgərlik mağazalarında 175 AZN-ə qədər)
750 əyar (İtalyan qızılı): 160 – 187 AZN (müasir brend zərgərlik mağazalarında 250 – 270 AZN)
918 əyar (Ərəb qızılı): 280 – 290 AZN
999 əyar (Külçə / Saf qızıl): 213 – 250 AZN
Mərkəzi Bankın unsiya üçün müəyyən etdiyi rəsmi qiymət 6900 manata yaxınlaşsa da, pərakəndə satışda (zinət əşyaları bazarında) qiymətlərə işçilik haqqı, dizayn və mağazaların daxili marjası da əlavə olunduğu üçün real satış qiymətləri bir qədər fərqli ola bilər.
Qızıl almağa dəyərmi?
Analizlər göstərir ki, qlobal iqtisadiyyatda risklər səngiməyincə qızıl öz gücünü qoruyacaq. Həm fərdi şəxslər, həm də irimiqyaslı investorlar üçün qızıl qısamüddətli spekulyativ qazanc vasitəsi olmasa da, uzunmüddətli dövrdə vəsaitlərin inflyasiyadan və iqtisadi şoklardan qorunması üçün ən ideal alət olaraq qalmaqdadır.
S.Abdulla
