Regionlara 120 milyard manat xərcləndi – Bəs niyə mənzil satışının 84 faizi Bakıdadır?
2025-ci ildə Azərbaycanda daşınmaz əmlak və təkrar mənzil bazarında rəsmiləşdirilmiş mənzil alqı-satqısının böyük hissəsi Bakı və Abşeron yarımadasında cəmləşib.
İqtisadçı ekspert Natiq Cəfərli bu rəqəmlərin regionların inkişafı ilə bağlı siyasətin nəticələrini yenidən müzakirəyə çıxardığını bildirir.
Natiq Cəfərlinin paylaşdığı məlumatlara görə, 2025-ci ildə Azərbaycanda ümumilikdə 41 606 mənzil alqı-satqısı rəsmiləşdirilib. Əqdlərin 83,93 faizi Bakı şəhəri, Abşeron rayonu və Sumqayıtın payına düşüb. Ölkənin ikinci böyük şəhəri olan Gəncədə isə həmin il cəmi 2 202 mənzil və ev satılıb. Bu, ölkə üzrə ümumi satışların 5,29 faizinə bərabərdir.
Ekspert hesab edir ki, bu göstəricilər iqtisadi fəallığın və daşınmaz əmlak bazarının coğrafi bölgüsündə ciddi disbalansın olduğunu göstərir. Onun fikrincə, mənzil bazarındakı bu mənzərə regionların inkişafı ilə bağlı həyata keçirilən dövlət siyasətinin nəticələrinə yenidən baxılmasını zəruri edir.
Regionların inkişafına ayrılan milyardlar nə verdi?
Natiq Cəfərli regionların inkişafı ilə bağlı dövlət proqramlarının nəticələrini tənqid edib. Onun sözlərinə görə, son 22 ildə bu istiqamətdə təxminən 135 milyard dollar, manat ifadəsində isə 120 milyard manat həcmində vəsait xərclənib.
İqtisadçı qeyd edir ki, üç dəfə qəbul edilmiş Regionların İnkişafı proqramlarına və böyük maliyyə resurslarına baxmayaraq, iqtisadi fəallığın Bakı və ətraf ərazilərdə cəmləşməsi problemi qalmaqdadır. N.Cəfərlinin yanaşmasına görə, regionların inkişafı yalnız infrastruktur layihələri və dövlət investisiyaları ilə məhdudlaşmamalıdır. Bölgələrdə davamlı iş yerlərinin yaradılması, özəl sektorun inkişafı, sahibkarlıq imkanlarının genişləndirilməsi və insanların iqtisadi perspektivlərinin yaxşılaşdırılması əsas prioritetlər olmalıdır.
İnsanlar niyə Bakıya üz tutur?
Regionlarda yetərli iş imkanlarının və gəlir mənbələrinin olmaması əhalinin paytaxta və ətraf ərazilərə köçünü stimullaşdıra bilər. Əhalinin bu istiqamətdə cəmləşməsi isə mənzilə tələbatı artırmaqla yanaşı, nəqliyyat, infrastruktur və kommunal xidmətlər üzərində də əlavə yük yaradır. İqtisadçı hesab edir ki, mövcud idarəetmə modeli dəyişməzsə, regionlardan Bakıya və Abşerona axının davam etməsi riski qalacaq. Onun fikrincə, problemin həlli üçün dövlətin iqtisadi siyasətinə, idarəetmə üsullarına və regionların inkişafına yanaşmasına yenidən baxılmalıdır.
Bununla belə, mənzil alqı-satqısı statistikası regionların iqtisadi vəziyyətini qiymətləndirmək üçün mühüm göstərici olsa da, təkbaşına bütün mənzərəni əks etdirmir. Əhalinin sayı, yeni tikililərin həcmi, gəlirlər, ipoteka imkanları və daşınmaz əmlak bazarının aktivliyi də nəzərə alınmalıdır.