İnsan bəzən özü tək qalmağı seçir. İşdən sonra evdə sakit oturmaq, telefondan uzaqlaşmaq, həftəsonunu heç kimlə görüşmədən keçirmək hər zaman problem demək deyil. Lakin uzun müddət davam edən sosial təcrid və insanın özünü tənha hiss etməsi artıq yalnız psixoloji məsələ deyil. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı bunu ictimai sağlamlıq məsələsi kimi qiymətləndirir.
ÜST-nin 2025-ci ildə yayımladığı Sosial Əlaqələr Komissiyasının hesabatına görə, dünyada təxminən hər altı nəfərdən biri özünü tənha hiss etdiyini bildirir. Yeniyetmələr və gənclər arasında bu göstərici daha yüksəkdir. Təşkilat sosial təcridin və tənhalığın fiziki və psixi sağlamlığa ciddi təsir etdiyini bildirir.
Təkliyin iki fərqli tərəfi var
Burada vacib məqam var: tək olmaqla tənha olmaq eyni şey deyil.
İnsan tək yaşaya, amma ailəsi, dostları və iş yoldaşları ilə güclü münasibətlərə malik ola bilər. Əksinə, çoxsaylı insanların arasında olan şəxs də özünü tənha hiss edə bilər.
ÜST sosial əlaqəni üç istiqamətdə qiymətləndirir: insanın neçə və hansı münasibətlərinin olması, həmin münasibətlərdən nə qədər dəstək alması və bu əlaqələrin keyfiyyəti.
Orqanizm də bundan təsirlənir
Uzunmüddətli sosial təcrid və tənhalıq ürək-damar xəstəlikləri, ikinci tip diabet, depressiya və narahatlıq kimi problemlərin riskinin artması ilə əlaqələndirilir. ÜST-nin hesablamasına görə, 2014–2019-cu illər üzrə mövcud məlumatlar tənhalığın hər il təxminən 871 min ölümlə əlaqəli ola biləcəyini göstərir.
Bu rəqəm o demək deyil ki, hər tənha insan belə nəticə ilə üzləşəcək. Söhbət uzunmüddətli sosial əlaqəsizliyin əhali səviyyəsində sağlamlığa təsirindən gedir.
Telefon əlaqəni əvəz etmir
Sosial şəbəkələr insanların əlaqədə qalmasına kömək edə bilər. Lakin mesajlaşma və sosial şəbəkədə yüzlərlə insanın olması real sosial dəstəyin tam əvəzi deyil.
ÜST həll yolları arasında icma fəaliyyətlərini, sosial şəbəkələrin gücləndirilməsini, dostluq və ailə münasibətlərinin dəstəklənməsini göstərir.
Bəzən bunun üçün böyük dəyişiklik də lazım deyil. Yaşlı qohuma zəng etmək, dostla görüşmək, qonşu ilə söhbət etmək, idman və ya hobbi qrupuna qoşulmaq sosial əlaqəni gücləndirə bilər.
Həftəsonunu necə keçirmək olar?
Bazar gününü tamamilə telefon qarşısında keçirmək əvəzinə ən azı bir real sosial fəaliyyət planlaşdırmaq faydalı ola bilər. Ailə ilə səhər yeməyi, dostlarla gəzinti, parkda görüş və ya bir mədəni tədbirə getmək həm vaxtın səmərəli keçirilməsinə, həm də sosial əlaqələrin qorunmasına imkan yaradır.
Yəni məsələ insanın heç vaxt tək qalmamasında deyil. Əsas məsələ istədiyi və ehtiyac duyduğu sosial əlaqələrə malik olmasıdır.
ÜST-nin yanaşması da məhz bunu göstərir: sosial sağlamlıq fiziki və psixi sağlamlıq qədər diqqət tələb edən sahədir.
