Bakı
Bakı gündüzləri səsli, gecələri isə daha da gurultuludur. AzPost bildirir ki, son illər paytaxtda səs-küy çirkliliyi əhali arasında narahatlıq doğuran əsas şəhər problemlərindən birinə çevrilib. Binaların altında gecəyarı işləyən kafelər, günorta saatlarında təmir səsləri, eləcə də intensiv nəqliyyat axını – bunlar şəhərin fasiləsiz gurultusunun əsas səbəblərindəndir. Dünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, səs-küy çirkliliyi urbanizasiya ilə paralel olaraq artan və insan sağlamlığına ciddi təsir edən ekoloji faktordur. Bakı isə bu baxımdan artıq riskli zona hesab olunur.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, uzunmüddətli səs-küyə məruz qalmaq insanlarda yüksək təzyiq, yuxusuzluq, narahatlıq və konsentrasiya pozğunluqları yarada bilər. Şəhər sakinləri istirahət etməyə və dincəlməyə çalışsalar da, həyat ritmi buna imkan vermir. Bakı sakinlərinin böyük hissəsi gecə saatlarında belə narahatlıqdan şikayətlənir. Xüsusilə mərkəzi küçələrdə yerləşən çoxmərtəbəli binalarda yaşayanlar üçün bu problem daha kəskindir.
Səs-küy yalnız fiziki deyil, həm də psixoloji yük yaradır. İnsanlar daim avtomobil siqnalları, tikinti səsləri və yüksək musiqi fonunda yaşamaq məcburiyyətində qalırlar. Bu isə əhval-ruhiyyəyə, münasibətlərə və iş fəaliyyətinə də mənfi təsir göstərir. Gənclər arasında aqressiv davranışların və əsəbilik hallarının artması da bu faktora bağlı ola bilər. Uşaqlarda isə bu, nitq inkişafında geriləmə və diqqət pozğunluqları ilə nəticələnə bilir.
Səs-küyün əsas səbəblərindən biri də qeyri-nəzarətli urbanizasiya və infrastruktur planlamasında səs izolyasiyasının nəzərə alınmamasıdır. Yeni tikilən çoxmənzilli binaların əksəriyyəti akustik baxımdan zəif planlaşdırılıb. Eyni zamanda, şəhər planlamasında istirahət və səssizlik zonaları demək olar ki, nəzərə alınmır. Yaşayış ərazilərinə yaxın əyləncə mərkəzlərinin fəaliyyəti isə problemi daha da dərinləşdirir.
Yol polisi və bələdiyyə strukturları da bu məsələyə lazımi diqqət ayırmır. Avtomobil siqnallarına və motosikletlərin səsboğucu sistemlərini ləğv etməsinə qarşı cərimələr olsa da, onların tətbiqi nadir hallarda müşahidə olunur. Əslində isə səs-küyə qarşı mübarizə yalnız texniki deyil, həm də mədəni məsələdir. Cəmiyyətin bu sahədə maarifləndirilməsi və şəhər əxlaqı ilə bağlı qaydaların tətbiqi vacibdir.
Bir çox dünya şəhərləri – məsələn, Amsterdam, Barselona və Tokio – artıq “səs-küy xəritəsi” modeli tətbiq etməyə başlayıb. Bu xəritələr vasitəsilə gurultulu ərazilər müəyyən edilir və həmin yerlərdə xüsusi akustik tədbirlər görülür. Bakı da bu istiqamətdə ilk addımlarını atmalı, həm hüquqi çərçivəni gücləndirməli, həm də vətəndaş şüurunu formalaşdırmalıdır.
Sükut, təkcə rahatlıq deyil, insan beyninin balansı üçün zəruri elementdir. Bir şəhər yatmırsa, onun sakinləri də heç vaxt tam ayılmır. Bakının susmaq haqqı da, sakit yaşamaq haqqı da qorunmalıdır.
