Müasir elmi araşdırmalar göstərir ki, itlər insan emosiyalarını anlamaqda unikal qabiliyyətə sahibdirlər.
AzPost xəbər verir ki, bu xüsusiyyət minilliklər ərzində davam edən evləşdirmə prosesi, beyin quruluşundakı dəyişikliklər və “məhəbbət hormonu” kimi tanınan oksitosin vasitəsilə formalaşıb.
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, itlər sahibinin səsini yalnız eşitməklə kifayətlənmirlər, həm də onun tonundakı hissləri ayırd edə bilirlər. Məsələn, gülüş, ağlama və qəzəbli intonasiyalar heyvanlarda beyində emosiyaların emalı ilə bağlı sahələri aktivləşdirir. Bu səbəbdən itlər sahibinin kədərini və sevincini “hiss edə” bilirlər.
Elmi təcrübələr sübut edir ki, itlər insan üz ifadələrini də oxuya bilirlər. Xüsusilə tanış üzü görəndə onların beynində mükafat və emosional mərkəzlər aktivləşir. Maraqlıdır ki, itlər adətən insan üzünün sol tərəfinə daha çox diqqət yetirirlər ki, bu da primatlarda müşahidə edilən tipik davranışdır.
Araşdırmalara görə, bəzi hallarda “insan–it” cütlüklərinin ürək döyüntüləri sinxronlaşır. Bu, bioloji rezonans adlanan fenomeni yaradır və insanla heyvan arasında xüsusi emosional bağlılıq formalaşdırır.
Digər maraqlı məqam isə oksitosin təsiridir. İnsanla iti bir-birinin gözünə baxanda hər iki orqanizmdə bu hormonun səviyyəsi yüksəlir. Bu proses valideynlə uşaq arasındakı təbii bağa bənzəyir. Alimlər bildirirlər ki, bu reaksiya yalnız ev itlərinə məxsusdur, hətta insan tərəfindən böyüdülən canavarlar belə belə bir yaxınlıq nümayiş etdirmir.
Əlavə olaraq, itlər qoxular vasitəsilə də insanın əhvalını hiss edə bilirlər. 2018-ci ildə aparılan təcrübələrdə məlum olub ki, qorxu içində olan insanların tər qoxusu itlərdə stressi artırır, “xoşbəxtlik qoxusu” isə onları sakitləşdirir.
Alimlərin qənaətinə görə, evləşdirilmə prosesi zamanı itlərin beyni sosial zəkaya uyğunlaşaraq güclənib. Yəni onların intellekti zəifləməyib, əksinə emosional qabiliyyətləri artıb.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, müasir dünyada insanla it arasındakı bu qarşılıqlı bağlılıq bizə bir mühüm həqiqəti xatırladır: bəzən ən dərin ünsiyyət sözlərsiz də mümkündür.
