İranda hərbi əməliyyatların başlamasından altı həftə sonra Donald Trampın qərarlarının ehtiyatsızlığı getdikcə daha aydın görünür.
Azpost.info bildirir ki, bu barədə The New York Times (NYT) qəzetinin redaksiya məqaləsində bildirilir. Qəzet prezidenti Konqresin icazəsi və əsas müttəfiqlərinin dəstəyi olmadan müharibəyə başladığına görə sərt tənqid edib, bunu “alçaldıcı strateji məğlubiyyətə” aparan yol adlandırıb.
Planlaşdırmanın uğursuzluğu və intuitiv yanaşma
Müşahidəçilərin fikrincə, Tramp administrasiyası impulsivliyə əsaslanaraq ənənəvi hərbi planlaşdırmanı gözardı edib. Əsas səhv hesablama Tehranın açıq-aşkar reaksiyasını – qlobal neft qiymətlərini dərhal yüksəldən Hörmüz boğazının blokadasını proqnozlaşdıra bilməməsi olub.
“O, diqqətli hərbi planlaşdırmanı görməzdən gəldi və intuisiya və istəklə hərəkət etdi”-deyə qeyd edən müəlliflər vurğulayırlar ki, Tramp İranın açıq-aşkar əks hərəkətinə cavab vermək üçün vahid bir plan hazırlaya bilməyib.
Bundan əlavə, Ağ Evin İranın zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarına nəzarət etmək üçün strategiyası olmayıb. Bu da İranın münaqişənin ortasında nüvə proqramını yenidən başlatması riskini yaradırdı.
“Trampın məsuliyyətsizliyi ABŞ-ı alçaldıcı strateji məğlubiyyətin astanasına gətirib çıxardı”, – deyə NYT yekunlaşdırır.
ABŞ-ın milli maraqlarına dörd zərbə
Jurnalistlər Amerikanın ən böyük itkilərə məruz qaldığı dörd vacib sahəni müəyyən ediblər:
İranın iqtisadi təsiri: Müharibə İranın Hörmüz boğazı üzərində nəzarətini qanuniləşdirdi. Əvvəllər Tehran sanksiyalar səbəbindən marşrutu bağlamaqdan qorxurdu, lakin indi bunu qlobal iqtisadiyyata şərtləri diktə etmək üçün real fürsət kimi görür.
Hərbi tükənmə: Ukrayna və İsrailə yardım və Amerikanın İrandakı öz hərəkətləri Amerika arsenalını tükəndirib. Onların yenidən qurulması illər aparacaq. Bundan əlavə, münaqişə ABŞ ordusunun yeni müharibə metodlarına qarşı həssaslığını üzə çıxarıb. Bu da Çin və Rusiya ilə qarşılaşmaq ehtiyacı nəzərə alınmaqla xüsusilə aktualdır.
Müttəfiqlərdən təcrid: Yaponiya, Cənubi Koreya, Avstraliya və Avropa ölkələri ABŞ-a boğazın açılmasına kömək etməkdən imtina etdilər. Onlar artıq Vaşinqtonu etibarlı tərəfdaş kimi görmürlər və gələcəkdə Amerika təzyiqinə daha effektiv müqavimət göstərmək üçün bir-biri ilə əlaqələri gücləndirməyə başladılar.
Mənəvi səlahiyyətin İtirilməsi: Müəlliflərin fikrincə, Tramp illərdir Amerikanı dünyanın qalan hissəsi üçün mayak halına gətirən demokratik dəyərləri sarsıdır. İndi Amerika azadlıq modelinin cəlbediciliyi sual altındadır.
Geosiyasi xülasə
NYT redaksiya heyəti vurğulayır ki, ABŞ hakimiyyətini itirdikdə bu, yalnız avtoritar rejimlərə fayda verir.
Trampın indi yeganə variantı “tək canavar” siyasətindən imtina etmək, Konqresi böhranın idarə olunmasına cəlb etmək və qərarının nəticələrini minimuma endirmək üçün müttəfiqlərlə dialoqu bərpa etməkdir.
