Rusiya prezidenti Vladimir Putin ölkəsinin Ukraynaya qarşı müharibədə qələbə qazanması üçün dörd əsas strategiyaya bel bağlayıb.
“The Wall Street Journal” qəzetinin qiymətləndirməsinə görə, bu planlardan ikisi uğursuzluğa düçar olur: Ukrayna ordusu təslim olmayıb, ABŞ Prezidenti Donald Trampın administrasiyası isə Kiyevi Moskvanın tələblərini qəbul etməyə məcbur edə bilməyib.
Digər iki strategiyanın isə gələn ilədək nəticə vermək ehtimalı daha yüksəkdir. Bunlar Ukrayna iqtisadiyyatına zərbələr endirmək və Avropanın Kiyevə dəstəyini zəiflətməkdir.
“The Wall Street Journal” yazır ki, ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə Əbu-Dabidə aparılan danışıqlar Kremlinin Ukraynanı parçalamaq, özünə tabe etmək və müharibədən sonrakı Avropa nizamını yenidən formalaşdırmaq istəyindən əl çəkmədiyini göstərib.
Nəşr xatırladır ki, Donald Tramp Ağ Evə qayıdarkən müharibəni bir günə bitirəcəyinə söz vermişdi. Moskvada onun Ukraynanı ərazi güzəştlərinə məcbur edəcəyinə ümid edirdilər. Lakin Kiyev Rusiya qoşunlarının belə ələ keçirə bilmədiyi əraziləri verməkdən imtina edib.
Qəzetin qiymətləndirməsinə görə, Tramp Ukraynaya hərbi və maliyyə yardımını demək olar ki, tamamilə dayandırıb. Lakin bu addım Vaşinqtonun təsir imkanlarını da azaldıb. Bununla belə, ABŞ hələ də Kiyevə təzyiq göstərə bilər. Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski son günlər hərbi məqsədlər üçün istifadə olunan “Starlink” sisteminin fəaliyyətində yeni fasilələrin yarandığını açıqlayıb.
Rusiya cəbhədə irəliləyə bilmir
Nəşrin məlumatına görə, Moskvanın cəbhədəki nəticələri 2022-ci ildən bəri ən pis səviyyədədir. Donetsk vilayətində Ukrayna mövqelərini mühasirəyə almaq cəhdləri uğursuz olub. Polşanın “Rochan Consulting” analitik şirkətinin təsisçisi Konrad Muzıka qış döyüşlərində pilotsuz uçuş aparatlarının roluna diqqət çəkib. “Yalnız pilotsuz aparatların fəaliyyətini məhdudlaşdıran əlverişsiz hava şəraiti rusiyalıların irəliləməsinə imkan yaradır”, – deyə o bildirib.
Cəbhədə vəziyyət demək olar ki, dəyişmədiyindən Rusiya qüvvələri elektrik stansiyalarına, anbarlara, taxıl limanlarına və Dnepr üzərindəki körpülərə raket və dron hücumlarını gücləndirib. Nəşrin məlumatına görə, bu hücumlar nəticəsində Ukrayna şəhərləri qış başlamazdan əvvəl işıq, istilik və su təchizatından ciddi şəkildə məhrum olmaq təhlükəsi ilə üzləşib. Humanitar böhran yaranacağı və hücumlar səbəbindən iqtisadiyyat dayanacağı təqdirdə, Ukraynanın Avropanın maliyyə yardımından asılılığı daha da arta bilər.
Kremlin ikinci planı – Avropanı parçalamaq
Kremlin ikinci strategiyası Avropada parçalanma yaratmaqdır. Fransada sorğulara əsasən, yazda keçiriləcək prezident seçkilərinin favoritlərindən biri Marin Le Pendir. O, hakimiyyətə gələcəyi təqdirdə Ukraynaya ayrılan maliyyə yardımını azaltmağı vəd edir. Almaniyada isə ən populyar siyasi qüvvə olan “Almaniya üçün Alternativ” partiyası Rusiyadan genişmiqyaslı qaz alışının bərpa edilməsini müdafiə edir.
Ceyms Martin adına Yayılmama Araşdırmaları Mərkəzinin Avrasiya üzrə direktoru Hanna Notte hesab edir ki, Moskva yazadək gözləmə mövqeyində olacaq. “Onlar bu raket kampaniyasının hansı nəticə verəcəyini görmək istəyirlər”, – deyə Notte bildirib.
Bununla belə, Rusiyanın öz resursları da məhduddur. Hərbi xərclər dövlət büdcəsinin üçdə birini və daha çoxunu təşkil edir. Regionların hakimiyyət orqanları həlak olmuş hərbçilərin ailələrinə ödənişləri azaltmağa başlayıb.
Karnegi Rusiya və Avrasiya Mərkəzinin baş elmi əməkdaşı Aleksandra Prokopenko mövcud sistemi “çox qeyri-sabit” adlandırıb.
Nadir Talıblı
